Bước ngoặt sau quyết định từ chức của Thủ tướng Nhật Bản

Bước rút lui có... trách nhiệm

Với ông Ishiba (68 tuổi), thất bại bất ngờ trong cuộc bầu cử Thượng viện tháng 7/2025 chính là bước ngoặt buộc ông phải đưa ra lựa chọn. Khi liên minh cầm quyền đánh mất thế đa số tại Quốc hội, vị thế chính trị vốn được xem là vững như bàn thạch của LDP đã lung lay. Trong bối cảnh ấy, quyết định từ chức của ông trở thành động thái thể hiện trách nhiệm hơn là sự rút lui đơn thuần.

Tại cuộc họp báo ngày 7/9, theo Japan Times, ông Ishiba nhấn mạnh đây là “thời điểm thích hợp” để chuyển giao quyền lực, khi chính phủ của ông đạt “cột mốc” trong đàm phán thuế quan cam go với Mỹ; đồng thời cam kết thực hiện đầy đủ trách nhiệm cho đến khi lãnh đạo mới được lựa chọn.

Mong muốn của ông Ishiba về sự khởi đầu mới để lấy lại niềm tin của người dân dường như chạm đúng mạch nguồn khủng hoảng mà LDP đang đối diện: niềm tin công chúng suy giảm và sự thiếu đồng thuận nội bộ. Việc lựa chọn “trao lại quyền lực cho người kế nhiệm” phản ánh sự tỉnh táo của chính trị gia lão luyện, nhận thức rõ giới hạn của mình và của cả bộ máy mà ông lãnh đạo.

Nhìn rộng hơn, tuyên bố của ông Ishiba không chỉ khép lại gần một năm cầm quyền nhiều biến động mà còn bộc lộ thực tế quyền lực chính trị tại Nhật Bản đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc. Từ một đảng gần như “bất khả chiến bại”, LDP nay phải tính đến khả năng chia sẻ quyền lực hoặc thậm chí đối diện nguy cơ mất quyền kiểm soát chính phủ, qua đó phản ánh chuyển biến bất ngờ trong hệ thống chính trị. Áp lực càng đè nặng hơn khi Tổng Thư ký Hiroshi Moriyama và một số thành viên khác trong ban lãnh đạo LDP cũng có ý định từ chức.

Cuộc đua kế nhiệm nhiều ẩn số

Khác với truyền thống trước đây, khi chủ tịch mới của LDP gần như mặc nhiên trở thành Thủ tướng, lần này cục diện chính trị phức tạp hơn nhiều. Do LDP không còn nắm đa số tại Thượng viện, việc lựa chọn thủ tướng mới cần sự thỏa hiệp và cân bằng quyền lực với các đảng khác.

Theo Channel News Asia, trong nội bộ LDP, 3 gương mặt nổi bật đang được nhắc đến là bà Sanae Takaichi (64 tuổi), người từng đảm nhiệm nhiều vị trí như Bộ trưởng An ninh kinh tế và Bộ trưởng Nội vụ; Bộ trưởng Nông nghiệp Shinjiro Koizumi (44 tuổi) và Chánh văn phòng Nội các Yoshimasa Hayashi (64 tuổi). Bà Takaichi mang đến hình ảnh nhà lãnh đạo bảo thủ kiên định và nếu trúng cử sẽ trở thành nữ Thủ tướng đầu tiên của Nhật Bản. Ông Koizumi là gương mặt cải cách trẻ trung, hứa hẹn phong cách chính trị mới. Ông Hayashi là biểu tượng của sự ổn định với kinh nghiệm dày dạn. Cựu Thủ tướng Yoshihiko Noda với bề dày kinh nghiệm lãnh đạo và nền tảng từ đảng Dân chủ Lập hiến trung tả (CDP), lực lượng đối lập lớn nhất, cũng được xem là ứng viên sáng giá.

Ông Ishiba bày tỏ mong muốn người kế nhiệm sẽ tiếp tục triển khai thỏa thuận thuế quan với Mỹ, cũng như duy trì các cam kết của chính quyền đối với chính sách nông nghiệp và chương trình hỗ trợ tăng lương. Việc ai sẽ trở thành lãnh đạo tiếp theo không chỉ phụ thuộc vào bầu chọn nội bộ của LDP, mà còn gắn liền với khả năng đàm phán, liên minh và tạo dựng đồng thuận trong Quốc hội. Đây là thách thức mới, phản ánh sự thay đổi trong môi trường chính trị Nhật Bản sau nhiều thập kỷ LDP gần như ở vị thế độc tôn. Theo tính toán, liên minh cầm quyền chỉ có thể giành lại đa số ghế trong Quốc hội nếu LDP bắt tay được với đảng Dân chủ Nhân dân (DPP) hoặc đảng Đổi mới Nhật Bản (JIP).

Quyết định của ông Ishiba mở ra giai đoạn nhiều ẩn số cho chính trường. Khi khoảng trống quyền lực hiện hữu, cuộc đua kế nhiệm không chỉ mang ý nghĩa chọn người kế vị, mà còn định hình lại cách thức vận hành, mở ra cơ hội cho những tiếng nói mới trong hệ thống chính trị lâu đời của "đất nước Mặt trời mọc".

Trong bối cảnh kinh tế chịu nhiều sức ép từ giá cả leo thang, tranh luận về chính sách tiền tệ cho đến nhu cầu cải cách hiến pháp, quá trình chuyển giao lãnh đạo minh bạch và trật tự được kỳ vọng sẽ củng cố niềm tin và tăng cường ổn định chính trị. Với truyền thống kỷ luật và khả năng thích ứng cao của hệ thống chính trị, người dân của nền kinh tế lớn thứ 4 thế giới có cơ sở để tin rằng nước này sẽ sớm tìm được sự đồng thuận, qua đó duy trì năng lực ứng phó hiệu quả trước thách thức trong và ngoài nước.