.jpg "Nỗ lực giữ di sản văn hóa")
Gửi bình luận
ĐNO - Gắn liền với truyền thống hiếu học của vùng đất Hòa Vang, Văn chỉ La Châu sau nhiều năm "dãi nắng dầm mưa" giữa cánh đồng đang chịu cảnh hư hỏng, dột nát. Việc chủ trương đầu tư tu bổ chưa được phê duyệt khiến địa phương và người dân mong mỏi nguồn ngân sách hỗ trợ từ thành phố để sớm giữ gìn biểu tượng văn hóa này.
Tọa lạc trên gò đất cao giữa cánh đồng thôn La Châu, Văn chỉ La Châu là dấu tích tiêu biểu cho truyền thống Nho học của vùng đất Hòa Vang xưa. Công trình hoàn thành năm 1852 theo khởi xướng của Tiến sĩ Đỗ Thúc Tịnh - người con làng La Châu, đồng thời là vị tiến sĩ đầu tiên và duy nhất của huyện Hòa Vang dưới triều Nguyễn.
Khác với các công trình thờ tự thông thường, Văn chỉ La Châu là nơi tôn vinh đạo học và những người đỗ đạt. Trước đây, di tích thường tổ chức lễ tế Xuân - Thu hằng năm; sĩ tử và các gia đình tìm đến dâng hương, gửi gắm ước nguyện con cháu học hành thành đạt.
Di tích này cũng gắn liền với cuộc đời, sự nghiệp của Tiến sĩ Đỗ Thúc Tịnh - một vị quan thanh liêm, có nhiều đóng góp trong khai hoang, lập ấp, an dân và phong trào chống thực dân Pháp.
Trải qua nhiều biến động lịch sử, Văn chỉ La Châu từng nhiều lần được trùng tu nhưng đến năm 1969 đã bị chiến tranh tàn phá hoàn toàn. Một số văn bia còn sót lại được chính quyền và người dân địa phương trân trọng gìn giữ.
Năm 2015, chính quyền huyện Hòa Vang (cũ) đầu tư khoảng 2 tỷ đồng phục dựng công trình ngay trên nền đất cũ nhằm gìn giữ một địa chỉ văn hóa gắn liền với truyền thống địa phương. Đến tháng 7/2022, Văn chỉ La Châu chính thức được UBND thành phố Đà Nẵng xếp hạng di tích cấp thành phố.
Tọa lạc biệt lập giữa cánh đồng, không có công trình che chắn, di tích thường xuyên chịu tác động trực tiếp của nắng mưa. Sau hơn 10 năm phục dựng, nhiều hạng mục tại đây đã xuất hiện dấu hiệu xuống cấp.
Phần trần dưới mái loang lổ mảng ố màu, bong tróc; nhiều mảng tường cũ kỹ, bề mặt không còn nguyên vẹn. Khu vực chân bệ xuất hiện nhiều mảng bong tróc, nứt hở, khiến diện mạo công trình trở nên nhếch nhác.
Được giao trông nom, hương khói tại di tích, ông Trần Em (người dân xã Hòa Tiến) nắm rất rõ tình trạng xuống cấp của công trình. Ông cho biết, phần mái ngói âm dương hiện đã hư hỏng khoảng 50%.
Mỗi khi trời mưa, nước dột qua mái ngấm xuống tường, vách bê tông bên dưới, lâu ngày gây ẩm mốc. Phần nền gạch cũng bị bong tróc, nứt vỡ, không còn liên kết chắc chắn với bệ.
Văn chỉ La Châu là nơi người dân tưởng nhớ các bậc tiền nhân, những người có công gây dựng truyền thống hiếu học của quê hương. Người dân mong muốn có một nơi khang trang để con cháu đến dâng hương, tìm hiểu và tiếp nối tinh thần hiếu học ấy. Vì vậy, rất mong các cấp có kế hoạch đầu tư tu bổ bài bản, tránh để di tích tiếp tục xuống cấp"
Ông Trần Em, người dân thôn La Châu, xã Hòa Tiến
Việc tu bổ Văn chỉ La Châu không chỉ nhằm khắc phục hư hỏng công trình, mà còn là giải pháp gìn giữ dấu tích văn hóa, lịch sử gắn liền với truyền thống hiếu học của vùng đất Hòa Vang.
Theo ông Lê Đình Ca, Phó Chủ tịch UBND xã Hòa Tiến, việc tu bổ Văn chỉ La Châu cần được tính toán đồng bộ, không chỉ xử lý các hạng mục hư hỏng mà còn bảo đảm không gian, điều kiện để phát huy giá trị di tích.
Trước đó, tại Quyết định số 2779/QĐ-UBND ngày 15/12/2023, UBND thành phố giao Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch làm chủ đầu tư dự án “Bảo tồn tu bổ phục hồi di tích Văn chỉ La Châu”.
Sau khảo sát, sở và đơn vị tư vấn đã xây dựng hai phương án đầu tư. Tháng 8/2024, UBND huyện Hòa Vang (cũ) thống nhất chọn phương án 2 sau khi lấy ý kiến cộng đồng. Tuy nhiên, đến nay chủ trương đầu tư dự án vẫn chưa được phê duyệt.
Phương án đầu tư thứ 2 từng được UBND huyện Hòa Vang (cũ) thống nhất triển khai trên tổng diện tích 4.547m2 (diện tích hiện trạng khoanh vùng bảo vệ di tích là 1.393m2, diện tích đề xuất mở rộng là 3.154m2).
Các hạng mục tu bổ, phục hồi theo phương án trên gồm: Chính điện Văn chỉ; hệ thống sân lễ; nhà Tả, nhà Hữu; lầu chuông, lầu trống; Miếu Thổ công; bình phong; cổng tam quan; nhà quản lý, dịch vụ, bảo vệ; biểu trưng khuyến học, bình phong tiền; sân hội cùng bãi đỗ xe; hệ thống tường rào và cảnh quan cây xanh.
Trong khi đó, Quyết định số 51/2026/QĐ-UBND ngày 20/5/2026 của UBND thành phố về quy chế quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa trên địa bàn quy định UBND cấp xã thực hiện việc bảo quản, tu bổ, phục hồi các yếu tố gốc và hạng mục phát huy giá trị di tích cấp thành phố sau khi có ý kiến thẩm định bằng văn bản của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết sẽ có văn bản đề nghị UBND xã Hòa Tiến chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan rà soát quy mô, ranh giới mở rộng, phương án giải phóng mặt bằng và kết nối hạ tầng giao thông với tuyến đường vành đai phía Tây cùng khu vực lân cận.
Trên cơ sở đó, địa phương sẽ hoàn thiện phương án tu bổ, phục hồi để trình UBND thành phố xem xét, phê duyệt chủ trương đầu tư và thực hiện các thủ tục tiếp theo.
Theo Phó Chủ tịch UBND xã Hòa Tiến Lê Đình Ca, trong thời gian chờ dự án tu bổ, xã cũng triển khai đầu tư tuyến đường vào Văn chỉ, kết nối với đường vành đai phía Tây. Công tác giải phóng mặt bằng, đền bù đang được thực hiện, dự kiến hoàn thành trong giai đoạn 2026 - 2027.
Tuy nhiên, do nguồn lực ngân sách địa phương còn hạn chế, việc triển khai các hạng mục bảo tồn, mở rộng khuôn viên di tích rất cần sự hỗ trợ từ thành phố.
Chúng tôi mong thành phố quan tâm bố trí ngân sách hỗ trợ địa phương tu bổ, nâng cấp Văn chỉ La Châu. Đây là di tích lịch sử cấp thành phố, gắn với truyền thống hiếu học của vùng đất Hòa Vang. Việc đầu tư cần tương xứng giá trị lịch sử, văn hóa và vị trí đặc biệt của văn chỉ trong đời sống tinh thần người dân.
Ông Lê Đình Ca, Phó Chủ tịch UBND xã Hòa Tiến
[VIDEO] - Hiện trạng xuống cấp của Văn chỉ La Châu: