Gửi bình luận
Đưa di sản tham gia sâu hơn đời sống đương đại, trở thành chất liệu của sáng tạo, tạo ra sản phẩm, trải nghiệm và những giá trị kinh tế mới... đang được Hội An triển khai.
Tuần lễ sáng tạo Hội An 2026 (diễn ra từ 28/8 đến 2/9/2026) được kỳ vọng tạo điều kiện để di sản, nghề thủ công, nghệ thuật dân gian kết nối với thiết kế, công nghệ và thị trường.
Năm 2023, Hội An chính thức gia nhập Mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO trong lĩnh vực thủ công và nghệ thuật dân gian. UNESCO ghi nhận Hội An theo đuổi quan điểm “văn hóa trong kinh tế - kinh tế trong văn hóa”, xem văn hóa và sáng tạo là nền tảng của phát triển bền vững. Thành phố cũng xác định bảo tồn kỹ thuật thủ công, nghệ thuật truyền thống, tăng cường ứng dụng công nghệ, mạng xã hội và kết nối quốc tế là những định hướng quan trọng.
Nhiều năm nay, chương trình biểu diễn văn hóa tại Đảo Ký ức Hội An đã tạo việc làm cho 500 nghệ nhân và nghệ sĩ địa phương. Đồng thời duy trì hơn 40 lớp nghệ thuật dân gian chuyên biệt dành cho học sinh, qua đó tạo môi trường truyền nghề giữa các thế hệ. Những điều này cho thấy giá trị của di sản không chỉ được đo bằng lượng khách tham quan mà còn bằng khả năng tạo việc làm, duy trì sinh kế cho nghệ nhân, hình thành đội ngũ sáng tạo trẻ và tạo ra những sản phẩm có khả năng tham gia thị trường.
UNESCO nhìn nhận, các không gian văn hóa đương đại có thể trở thành nơi di sản, sáng tạo và cộng đồng gặp nhau. Trong chương trình “Curating Futures” triển khai tại Việt Nam, UNESCO đưa Hội An vào các chuyến khảo sát về “di sản sống”, trong đó có những không gian được chuyển đổi và tái sử dụng cho hoạt động văn hóa, nghệ thuật.
Với Hội An, nền tảng để bước vào dòng chảy này đã được tích lũy qua nhiều năm. Nghề mộc Kim Bồng, gốm Thanh Hà, nghề làm đèn lồng, may mặc, nghề chế biến các món ăn truyền thống, nghệ thuật bài chòi cùng hệ thống lễ hội, diễn xướng và sinh hoạt cộng đồng tạo nên “kho nguyên liệu” lớn cho sáng tạo.
Ông Phạm Phú Ngọc, Giám đốc Trung tâm bảo tồn di sản văn hóa Hội An cho hay, trong năm 2026, công tác kiểm kê di sản văn hóa phi vật thể tiếp tục được triển khai đối với nghề làm đầu thiên cẩu, nghề chế biến xí mà, nghề làm lồng đèn và tri thức dân gian về cao lầu. Việc nhận diện những thực hành tưởng như rất quen thuộc cho thấy phạm vi di sản của Hội An rộng hơn nhiều so với khu phố cổ.
Tuần lễ sáng tạo Hội An 2026 với chủ đề “Hành trình chạm di sản, chạm sáng tạo” sắp tới đây là một trong những hoạt động trọng điểm triển khai các nhiệm vụ của đô thị di sản sáng tạo Hội An trong lĩnh vực thủ công và nghệ thuật dân gian giai đoạn 2026 - 2027, định hướng đến năm 2030. Dịp này, Hội An dự kiến công bố bản đồ “Các không gian nghệ thuật và sáng tạo Hội An”, đồng thời giới thiệu những nghệ nhân, nghệ sĩ và cộng đồng sáng tạo tiêu biểu.
Song song đó là hai không gian “Chạm truyền thống” và “Chạm sáng tạo”. Nếu không gian thứ nhất đưa công chúng đến gần nghề và làng nghề thông qua sắp đặt, thực hành thì không gian thứ hai dành cho các sản phẩm sáng tạo đa ngành lấy cảm hứng từ chất liệu văn hóa bản địa. Các hoạt động biểu diễn, triển lãm, workshop thủ công, trò chơi dân gian cũng được kết nối với những công nghệ như GPS, mã QR và trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo nên những hành trình khám phá di sản mới.
Khai thác nghề thủ công, nghệ thuật dân gian, ẩm thực, kiến trúc, ký ức đô thị và tri thức bản địa để phát triển sản phẩm thiết kế, nghệ thuật, du lịch trải nghiệm và các sản phẩm văn hóa mới, chính là phương cách để Hội An từng ngày đưa di sản thành chất liệu sáng tạo.