Gửi bình luận
ĐNCT - Môi trường sống dễ chịu, chi phí hợp lý và cộng đồng công nghệ đang phát triển là những lợi thế của Đà Nẵng trong thu hút nhân lực công nghệ cao.
Để kỹ sư giỏi và chuyên gia quốc tế gắn bó lâu dài, thành phố cần mức đãi ngộ đủ cạnh tranh, công việc đủ sức thử thách và một hệ sinh thái giúp họ nhìn thấy tương lai nghề nghiệp.
Đà Nẵng đang thúc đẩy phát triển các ngành công nghệ cao như bán dẫn, AI và công nghệ tài chính, kéo theo nhu cầu lớn về nhân lực chất lượng cao.
Ông Kevin Bruce Iwanaga, Trưởng ban Chiến lược và Tổng hợp, Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại Đà Nẵng, nhận định thành phố phải cạnh tranh với những thị trường đã hình thành hệ sinh thái công nghệ hoàn chỉnh.
Tại đó, kỹ sư và chuyên gia giàu kinh nghiệm có nhiều lựa chọn giữa các doanh nghiệp, phòng thí nghiệm, cơ sở thiết kế và cộng đồng chuyên môn, trong khi Đà Nẵng vẫn đang xây dựng nền tảng cho các lĩnh vực mới.
Theo ông Iwanaga, phong vĩ sống ven biển, không gian cởi mở có thể thu hút kỹ sư trẻ, chuyên gia Việt kiều và lao động quốc tế đang tìm kiếm sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống. Những điều kiện này cũng phù hợp với nhóm “du mục kỹ thuật số” - những người làm việc từ xa và lựa chọn nơi ở dựa trên chất lượng sống.
Tuy nhiên, chi phí sinh hoạt thấp không đồng nghĩa với khả năng cạnh tranh cao về nhân lực. Khi mời chuyên gia từ Singapore, Hong Kong, Dubai hay New York, chênh lệch đãi ngộ trở thành rào cản đáng kể, đặc biệt trong ngành bán dẫn, nơi nhân lực giàu kinh nghiệm được săn đón trên toàn cầu.
Lương không phải yếu tố duy nhất quyết định lựa chọn của nhân lực công nghệ cao, nhưng là điều kiện khó bỏ qua. Một kỹ sư có thể chấp nhận thu nhập thấp hơn để đổi lấy chất lượng sống tốt, song mức chênh lệch quá lớn khó được bù đắp bằng khí hậu, cảnh quan hay chi phí thuê nhà.
Bài toán của Đà Nẵng vì vậy không nhất thiết là trả mức lương cao nhất thị trường, mà phải xây dựng một gói giá trị đủ sức cạnh tranh. Bên cạnh thu nhập, chuyên gia còn quan tâm đến cơ hội tham gia các dự án lớn, quyền tự chủ trong nghiên cứu, điều kiện làm việc hiện đại và khả năng phát triển nghề nghiệp dài hạn.
PGS. TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, cho rằng một thành phố chưa quy tụ nhiều doanh nghiệp công nghệ đầu ngành sẽ khó tạo lộ trình nghề nghiệp rõ ràng cho nhân lực chất lượng cao.
Kỹ sư, nhà nghiên cứu hay chuyên gia có thể đến làm việc cho một dự án, nhưng sẽ khó gắn bó nếu thị trường thiếu doanh nghiệp, thiếu phòng thí nghiệm và nhóm nghiên cứu để họ tiếp tục chuyển việc, nâng cao chuyên môn hoặc theo đuổi hướng phát triển mới.
Với chuyên gia quốc tế, quyết định dịch chuyển còn phụ thuộc điều kiện học tập của con cái, chất lượng dịch vụ y tế, môi trường sống của gia đình và khả năng hòa nhập cộng đồng. Nếu những nhu cầu này chưa được đáp ứng, sức hút ban đầu khó chuyển thành khả năng giữ chân lâu dài.
Theo ông Thiên, thành phố không thể chỉ chuẩn bị trụ sở và hạ tầng rồi chờ nhân lực, dòng vốn tự tìm đến. Các ngành mới, có độ phức tạp cao cần bộ máy vận hành chuyên nghiệp, thể chế phù hợp và sự tham gia của chuyên gia hàng đầu. Đi cùng với đó là bài toán nguồn lực để trả mức đãi ngộ đủ cạnh tranh.
Tuy nhiên, thu nhập không phải động lực duy nhất. Một số chuyên gia sẵn sàng đến thị trường mới vì muốn thử sức, tham gia kiến tạo từ đầu và tạo ảnh hưởng. Đây có thể là lợi thế của Đà Nẵng khi cạnh tranh với những trung tâm đã phát triển.
Thay vì chỉ giao một nhiệm vụ có sẵn, thành phố có thể trao cho chuyên gia vai trò dẫn dắt phòng thí nghiệm, xây dựng nhóm nghiên cứu, phát triển chương trình đào tạo hoặc kết nối doanh nghiệp với trường đại học. Cơ hội định hình hệ sinh thái, xây dựng đội ngũ và để lại dấu ấn chuyên môn có thể trở thành lý do để người giỏi gắn bó.
Ông Kevin Bruce Iwanaga nhận định các tổ chức lớn thường đóng vai trò “mỏ neo” trong quá trình hình thành hệ sinh thái mới. Khi doanh nghiệp đầu ngành xuất hiện, dòng vốn, nhà cung ứng, cơ sở đào tạo và nhân lực có xu hướng đi theo.
Những tổ chức này mang theo nguồn lực, uy tín và khối lượng công việc, tạo nền tảng để doanh nghiệp nhỏ và cộng đồng khởi nghiệp phát triển. Nếu hệ sinh thái chủ yếu gồm các nhóm khởi nghiệp quy mô nhỏ, thị trường khó tạo đủ việc làm và cơ hội thăng tiến để giữ chân chuyên gia.
Với ngành bán dẫn, Đà Nẵng cần xác định rõ vị trí muốn tham gia trong chuỗi giá trị, từ thiết kế vi mạch, kiểm thử, đóng gói đến nghiên cứu vật liệu hoặc phát triển ứng dụng. Khi hướng đi chưa cụ thể, các trường khó đào tạo sát nhu cầu, doanh nghiệp thiếu cơ sở đầu tư dài hạn và kỹ sư cũng không nhìn thấy con đường nghề nghiệp.
Ngược lại, định hướng rõ ràng sẽ giúp thành phố tập trung nguồn lực, hình thành thị trường lao động chuyên môn và tạo cơ sở để doanh nghiệp xây dựng kế hoạch lâu dài.
TS Trương Văn Phước, nguyên Quyền Chủ tịch Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia, cho rằng thu hút nhà đầu tư quốc tế trước hết phải tạo được niềm tin. Niềm tin đến từ thể chế, sản phẩm, bộ máy vận hành và khả năng tương thích với thông lệ quốc tế.
Điều này cũng đúng với cuộc cạnh tranh nhân tài. Chuyên gia chỉ quyết định dịch chuyển khi tin rằng định hướng phát triển của thành phố không dừng ở một chiến dịch ngắn hạn, các cơ chế được công bố có thể thực hiện và dự án họ tham gia có đủ nguồn lực để theo đuổi lâu dài.
Đà Nẵng chưa thể cạnh tranh với các trung tâm lớn chỉ bằng tiền lương, cũng chưa thể ngay lập tức hình thành hệ sinh thái hoàn chỉnh cho các ngành công nghệ cao.
Thành phố có thể tạo lợi thế bằng một gói giá trị riêng, gồm môi trường sống tốt, thủ tục thuận lợi, quyền tự chủ chuyên môn, cơ hội tham gia dự án từ giai đoạn đầu và cơ chế đãi ngộ linh hoạt.
