Dai dẳng hiểm họa sạt lở bờ biển ven Cửa Đại

Trong đợt lũ vừa qua, mực nước ghi nhận ở các trạm hạ du cuối sông Thu Bồn như Câu Lâu, Hội An đều vượt ngưỡng lụt lịch sử năm 1964. Điều này góp phần tạo ra áp lực rất lớn lên hai phía bờ Cửa Đại, nơi nước lũ thoát ra biển.

Theo ông Trương Xuân Tý, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, có gần 3,5km bờ biển Hội An Đông và Hội An Tây bị sạt lở, nước biển xâm thực sâu từ 7 - 10m, có đoạn xâm thực sâu vào gần 25 - 30m, nguy cơ đe dọa khu dân cư phía bên trong. Còn tại bờ kè bến cá An Lương (xã Duy Nghĩa) bị sạt lở 4 vị trí khoảng 75m (ước khoảng 1.160m3 đất, đá, bê tông). Chính quyền địa phương đã căng dây cảnh báo, cấm giao thông qua lại và huy động lực lượng khắc phục tạm.

Đáng chú ý, có đoạn tại biển Cửa Đại (phường Hội An Đông) dù đã có kè mềm (khoảng 250m) vẫn bị sạt lở. Còn tại biển An Bàng và Tân Thành, sạt lở uy hiếp nặng nề dân cư và hoạt động kinh doanh sát biển, khiến địa phương phải lập phương án di dời khoảng 30 hộ kinh doanh và 1 hộ dân bị ảnh hưởng khi tình hình sạt lở diễn biến phức tạp hơn. Có thể thấy, hai bên Cửa Đại đang là khu vực sạt lở dai dẳng và phức tạp nhất của tuyến bờ biển thuộc thành phố Đà Nẵng.

Trong những ngày mưa lũ căng thẳng, cơ quan chức năng đã triển khai khẩn cấp một số giải pháp để bờ biển khu vực này tạm cầm cự trước sóng lớn uy hiếp nhưng cũng chỉ là giải pháp tình thế, bờ biển Cửa Đại, An Bàng hay bờ kè An Lương vẫn liên tục bị xuyên phá. PGS-TS. Nguyễn Chu Hồi, nguyên Phó Tổng Cục trưởng Tổng cục Biển và Hải đảo Việt Nam cho hay, tất cả những nỗ lực ở vùng ven biển và dưới biển ở khu vực này nếu không đặt trong tổng thể với việc điều chỉnh hành vi phát triển trên các lưu vực sông trong vùng Quảng Nam - Đà Nẵng thì sẽ tiếp tục chịu thiệt hại lớn.

Tại khu vực phía bắc Cửa Đại, hiện nay đang triển khai dự án “Chống xói lở và bảo vệ bền vững bờ biển Hội An” với tổng mức đầu tư gần 1 nghìn tỷ đồng. Sau khoảng nửa năm khởi công, khối lượng thực hiện đến hết tháng 9/2025 ước đạt 231 tỷ đồng (đạt khoảng 58% kế hoạch vốn được giao trong năm 2025). Công trình này được kỳ vọng sẽ giải quyết căn cơ sạt lở bờ biển phía bắc cửa sông Thu Bồn. Trong khi đó, bờ biển phía nam Cửa Đại cũng đã sạt lở dai dẳng, thiệt hại rất lớn cho cộng đồng, cần xem xét được đầu tư để bảo vệ tổng thể bờ biển hai bên cửa sông, tránh để sạt lở tiếp tục lan rộng.

Tại hội thảo triển khai thực hiện quy hoạch tỉnh Quảng Nam (cũ) diễn ra vào cuối năm 2024, PGS-TS-KTS. Hoàng Vĩnh Hưng, Viện trưởng Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia đã nhận định đây là một trong những khu vực chịu tác động lớn của thời tiết cực đoan, cần phát triển hạ tầng theo tiêu chuẩn mới nhằm giảm thiểu rủi ro từ biến đổi khí hậu như nước biển dâng, bão, lũ lụt…

Ông Hoàng Vĩnh Hưng khuyến nghị, các công trình đầu tư ở khu vực này cần vật liệu có khả năng chống ăn mòn do muối biển, chống thấm nước và chịu lực tốt. Ví dụ bê tông có độ bền cao, các hợp chất chống thấm và vật liệu thân thiện với môi trường. Việc thiết kế hệ thống đê kè có khả năng bảo vệ các khu đô thị ven biển và các vùng có nguy cơ ngập lụt là yếu tố cần được ưu tiên trong triển khai các dự án hạ tầng tại địa phương.