Để miền núi “trở mình”

Trao quyền, rõ trách nhiệm

Từng có nhiều năm kinh nghiệm trong công tác điều hành triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia, ông Chơrưm Nhiên, nguyên Bí thư Huyện ủy Nam Giang đề xuất tiếp tục khảo sát, đánh giá hiệu quả các chương trình đã triển khai tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi thời gian qua. Đây là bước cần thiết để có cơ sở điều chỉnh chủ trương đầu tư mới phù hợp hơn với nhu cầu thực tiễn. Thay vì đầu tư dàn trải, cần tập trung xây dựng các mô hình điểm hiệu quả để duy trì và nhân rộng.

Ông Chơrưm Nhiên cho rằng, sau thời gian hợp nhất, Đà Nẵng có nhiều lợi thế và nhu cầu bức thiết trong công tác triển khai nguồn lực các chương trình. Với đặc thù phần lớn là vùng miền núi, đời sống người dân còn khó khăn, chính sách đặc thù phải được xem là cơ hội để các địa phương “trở mình”.

Trước hết, cần quan tâm đầu tư đồng bộ hạ tầng giao thông, tạo điều kiện cho người dân phát triển sản xuất, lưu thông hàng hóa và tiếp cận việc làm. Ngoài ra, cần đánh giá lại thực trạng và nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng nghèo tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Theo ông Nhiên, trong chiến lược đầu tư trước đây, Chương trình 135 mang lại hiệu quả nhất định, song việc hỗ trợ giống cây trồng, vật nuôi nhiều năm chưa đạt kết quả như kỳ vọng. Có những loại cây phát triển tốt nhưng chất lượng quả không đạt, khó tiêu thụ. Vì vậy, cần quy hoạch lại từng vùng sản xuất phù hợp với thổ nhưỡng, khí hậu.

“Nguyên nhân nghèo ở miền núi ngoài điều kiện tại chỗ còn liên quan đến thiếu vốn, thiếu lao động, phương thức sản xuất lạc hậu và nguồn lực đầu tư chưa đồng bộ. Thời gian tới, cần chuyển sang đầu tư theo nhóm hộ, xây dựng mô hình điểm có quy mô và hiệu quả rõ nét hơn. Đối với hạ tầng, tránh đầu tư dàn trải, kéo dài, vừa ảnh hưởng chất lượng vừa tăng chi phí ngân sách”, ông Nhiên đề xuất.

Đồng quan điểm, ông Dương Lai, người có uy tín ở xã Trà Liên đánh giá, các chương trình mục tiêu quốc gia thời gian qua mang lại chuyển biến rõ nét. Hạ tầng thiết yếu như điện, đường, trường, trạm và nhà ở của người dân được cải thiện đáng kể. Tuy nhiên, tỷ lệ hộ nghèo tại một số địa phương vẫn cao, kết quả giảm nghèo chưa thật sự bền vững.

Một nguyên nhân chính là bộ phận người dân, nhất là thanh niên, còn hạn chế về ý thức lao động, thiếu chủ động vươn lên. “Có nhiều trường hợp sử dụng mức chi phí hằng ngày vượt xa so với mức thu nhập. Do đó, việc thay đổi nhận thức và thói quen sinh hoạt là vấn đề cốt lõi. Phải thay đổi tư duy của bộ phận người dân đang có tâm lý trông chờ, ỷ lại vào trợ cấp của Nhà nước”, ông Lai nhìn nhận.

Để người dân cùng làm, cùng hưởng

Nguồn lực Nhà nước có thể giúp tạo dựng cuộc sống ban đầu, nhưng không thể thay thế nội lực của người dân. Nêu giải pháp, ông Dương Lai đề nghị Nhà nước quan tâm đầu tư hạ tầng du lịch cộng đồng, hỗ trợ kỹ năng làm du lịch, bảo vệ môi trường và khai thác giá trị văn hóa bản địa. “Khi người dân trực tiếp hưởng lợi từ du lịch, đây sẽ là sinh kế quan trọng, góp phần nâng cao ý thức vươn lên thoát nghèo”, ông Lai nói.

Từ chủ trương đến thực tiễn, các quyết sách đang từng bước được cụ thể hóa. Để triển khai tích hợp các chương trình mục tiêu quốc gia mới, nhiều địa phương miền núi như Sông Kôn, Phước Chánh, Avương… đang hướng dẫn các thôn rà soát, lập danh sách đăng ký nhu cầu hỗ trợ phát triển sản xuất. Đồng thời thông báo để các tổ chức, cá nhân đăng ký chủ trì liên kết thực hiện dự án.

Cách làm này xuất phát từ thực tế: người dân hiểu rõ nhất họ cần gì, cũng như nắm rõ điều kiện đất đai, nguồn nước và tập quán sản xuất của cộng đồng mình.

Vừa qua, tại thôn A Păng và Bhlô Bền (xã Sông Kôn), 19 hộ dân khó khăn đã nhận 57 con bò giống sinh sản từ Dự án hỗ trợ chăn nuôi do cộng đồng đề xuất. Dự án thuộc Tiểu dự án 2, Dự án 3, Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, với tổng kinh phí hơn 1,7 tỷ đồng. Để tiếp nhận bò, các hộ phải chuẩn bị chuồng trại, có vốn đối ứng và được hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc, phòng chống dịch bệnh.

Ông Alăng Beo, Trưởng thôn Bhlô Bền cho biết, hoạt động này nhằm tạo sinh kế bền vững, từng bước nâng cao thu nhập. “Trước khi bàn giao bò giống, cán bộ thôn, xã đã tổ chức kiểm tra thực tế việc chuẩn bị chuồng trại của các hộ, bảo đảm đúng quy cách, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương”, ông Beo chia sẻ.