“Giữ lửa” cho văn hóa truyền thống

Trân quý sản vật quê nhà

“Biến trầm thành tranh” là dự án khởi nghiệp của anh Lê Ngọc Đức (1995, phường Quảng Phú). Từ bàn tay tài hoa của người trẻ xứ Quảng, trầm hương - sản vật quý và là biểu tượng của sự thanh khiết trong đời sống người Việt được hóa thân thành những bức tranh độc đáo.

Giữa nhiều cơ hội nghề nghiệp, Đức chọn gắn bó với trầm - sản vật đã gắn bó với anh từ nhỏ như một cách trân quý những điều gần gũi ở quê nhà Tiên Phước. Qua quá trình kinh doanh vòng trầm, nhang trầm..., Đức nhận thấy trầm hương phần lớn được khai thác dưới dạng sản phẩm tiêu dùng, trong khi giá trị nghệ thuật và chiều sâu văn hóa chưa được phát huy trọn vẹn.

Vì thế, Đức quyết tâm phát triển ý tưởng dự án “Biến trầm thành tranh”, mục đích đưa trầm hương xứ Quảng vượt khỏi giới hạn sản phẩm đơn thuần để trở thành chất liệu nghệ thuật. Qua kỹ thuật xé tay hoàn toàn thủ công, mỗi sản phẩm được tạo nên với tính độc bản cao, mang trong mình giá trị thẩm mỹ, yếu tố phong thủy và chiều sâu văn hóa.

Chừng 3 năm trước, những bức tranh từ trầm đầu tiên ra đời sau quá trình Đức tìm hiểu kỹ thuật chế tác. Đặc biệt, dòng tranh này tận dụng được nguồn trầm vụn - vốn chưa được khai thác hiệu quả.

Hiện tại, bên cạnh sản phẩm về danh lam thắng cảnh và biểu tượng văn hóa Việt, dự án phát triển đa dạng các dòng tranh lưu giữ và bảo tồn các giá trị văn hóa - lịch sử của dân tộc. Trong đó, có chân dung các vị lãnh tụ, anh hùng lịch sử, Bà mẹ Việt Nam anh hùng… được khắc họa chi tiết và chân thực.

Giữ di sản của làng

Tháng 12/2025, mô hình di tích Chùa Cầu Hội An do anh Lê Văn Nhật (1988) - thuộc thế hệ người làm gốm trẻ tuổi ở làng gốm Thanh Hà (phường Hội An Tây) - chế tác, được UBND thành phố Đà Nẵng bình chọn là “Sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp thành phố Đà Nẵng năm 2025”, thuộc nhóm sản phẩm thủ công mỹ nghệ.

Với kích thước gọn nhẹ và màu sắc tinh tế, mô hình Chùa Cầu này được nhiều du khách tìm mua khi ghé làng gốm Thanh Hà.

Mô hình Chùa Cầu là một trong nhiều sản phẩm sáng tạo của anh Nhật trong hành trình giữ nghề truyền thống. Từ nhỏ, cậu bé Lê Văn Nhật đã “máu nghề”. Từ năm 9 tuổi, anh đã phụ cha đốt lò nung, tự nặn tò he để kiếm thêm thu nhập.

Trưởng thành, như nhiều người trẻ rời làng thời điểm đó, Nhật tạm xa khối đất, chiếc bàn xoay và lò nung để đi tìm công việc bên ngoài.

Năm 2013, sau thời gian làm việc trong ngành sư phạm và lái xe, anh quyết định về làng kế nghiệp nghề gốm từ cha - khi nhận ra đôi tay và sức khỏe của ông đã yếu dần, khi thấy ngôi làng cổ có tuổi đời hơn 500 năm bên dòng Thu Bồn bắt đầu đông khách

Đến hiện tại, sau 13 năm giữ nghề, Nhật nhấn mạnh lựa chọn về làng của bản thân là “quyết định đúng thời điểm”. Sự phát triển mạnh mẽ của du lịch Hội An từ đó tới nay kéo theo nhu cầu trải nghiệm làng nghề và mua sắm quà lưu niệm tăng cao từ du khách.

Nắm bắt cơ hội đó, bên cạnh duy trì nền tảng dòng gốm đất nung truyền thống, anh nỗ lực phát triển các mẫu mã sáng tạo và hiện đại để nâng cao giá trị sản phẩm; hướng tới dòng sản phẩm quà tặng lưu niệm nhỏ gọn, tiện cho du khách mang đi và đặc biệt phải mang hơi thở đặc trưng của văn hóa Hội An.

Nhật chia sẻ, từ các chương trình xúc tiến du lịch và thương mại của thành phố, các sản phẩm gốm Thanh Hà được mở rộng độ nhận diện thương hiệu, cũng là dịp để người làm gốm Thanh Hà - trong đó có thế hệ của anh nắm bắt thị hiếu đa dạng của du khách để cải tiến các mẫu mã phù hợp hơn.

Trong những dịp đó, Nhật tổ chức cho du khách trải nghiệm nặn tò he, làm tượng theo yêu cầu với các nhân vật hoạt hình ngộ nghĩnh. Anh cũng hướng tới tối ưu hóa quy trình sản xuất, giúp du khách tham gia workshop làm gốm được nhận sản phẩm gốm trong ngày thay vì chờ đợi nhiều ngày như trước.

Nỗ lực sáng tạo của anh Nhật cũng là nỗ lực chung của người làm gốm Thanh Hà trong làm mới các sản phẩm, nâng cao chất lượng hoạt động du lịch mà vẫn giữ được bản sắc riêng có của địa phương. Theo ông Bùi Văn Dũng, Chủ tịch UBND phường Hội An Tây, địa phương luôn khuyến khích cộng đồng đổi mới sáng tạo trên nền tảng bản sắc, nâng cao chất lượng sản phẩm và trải nghiệm du lịch...

Cũng như anh Nhật và anh Đức, trên khắp nẻo xứ Quảng, nhiều người trẻ chọn văn hóa truyền thống như hướng đi lâu dài, như chị Phạm Thị Công (1989, phường Hội An) quảng bá nghề dệt chiếu cói truyền thống Kim Bồng (phường Hội An) qua hoạt động tổ chức trải nghiệm nghề cho du khách; hay những cô gái Cơ Tu như Đinh Thị Thìn (1989, xã Sông Kôn), Đinh Thị Thu Thanh (2000, phường Hải Vân) nỗ lực gìn giữ văn hóa Cơ Tu qua các chương trình du lịch cộng đồng... Bằng tâm huyết và sự sáng tạo, họ đang kể câu chuyện của quê hương.