Ngày càng nhiều người trẻ lựa chọn học nghề từ sớm, dựa trên sở thích, năng lực, thời gian đào tạo và cơ hội việc làm.

Khi chương trình học gắn chặt hơn với doanh nghiệp, lựa chọn ấy mở ra một lộ trình rõ ràng để người học sớm có kỹ năng, bước vào thị trường lao động và phát triển lâu dài bằng chính tay nghề của mình.
Xưởng bảo trì Toyota Đà Nẵng trở thành “phòng thi” cuối khóa của Đoàn Thanh Trí, sinh viên lớp Công nghệ ô tô Liên thông 2, Khoa Cơ khí, Trường Cao đẳng Đà Nẵng. Không chỉ kiểm tra kiến thức, bài thi còn đặt Trí trước những yêu cầu về kỹ thuật, quy trình và tác phong như trong một ca làm việc thực tế.
Sau 5 năm gián đoạn việc học, Trí quyết định trở lại trường và chọn chương trình 9+, mô hình kết hợp học văn hóa phổ thông với học nghề. Lựa chọn này giúp em vừa củng cố kiến thức, vừa sớm rèn kỹ năng để chuẩn bị cho một công việc phù hợp và ổn định. Với Trí, điều quan trọng là tìm được hướng đi giúp mình có thể làm việc, tự lập và gắn bó lâu dài. “Đây là cơ hội để em bắt đầu lại, học một nghề mình yêu thích và từng bước ổn định công việc”, Trí chia sẻ.
Những giờ thực hành tại trường, cơ hội làm quen với các dòng xe mới và thời gian thực tập tại doanh nghiệp giúp Trí ngày càng hiểu rõ nghề mình đã chọn. Con đường ấy cũng từng được anh Phan Xuân Điều, cựu sinh viên Trường Cao đẳng Đà Nẵng, hiện là Trưởng bộ phận Phụ tùng của Toyota Đà Nẵng, đi qua.
Anh Điều cho hay, ưu điểm của học nghề là người học được thực hành thường xuyên, sớm làm quen với thiết bị, quy trình và môi trường doanh nghiệp. “Nhờ đó, tôi không quá bỡ ngỡ khi bắt đầu công việc và có thể nhanh chóng thích nghi với yêu cầu tại Toyota. Chương trình học sát thực tế cùng sự hướng dẫn tận tình của giáo viên đã giúp tôi có nền tảng vững vàng”, anh chia sẻ.
Theo anh, doanh nghiệp hiện coi trọng tay nghề, tính kỷ luật, tinh thần học hỏi và khả năng thích ứng với công nghệ mới. Người có kỹ năng tốt, thái độ nghiêm túc và sẵn sàng bắt tay vào việc sẽ có nhiều cơ hội phát triển.
Nếu Trí tìm thấy hướng đi trong những giờ thực hành ô tô, Từ Đức Hoạt (SN 2005) lại nhận ra niềm yêu thích nghề bếp từ những ngày hè làm thêm tại quán ăn. Qua từng ca làm, Hoạt dần bị cuốn hút bởi nhịp độ tất bật trong gian bếp và niềm vui khi tự tay hoàn thành một món ăn. Từ đó, Hoạt quyết định chọn học nghề bài bản sau khi tốt nghiệp THPT để trau dồi kỹ năng, từng bước biến sở thích thành công việc gắn bó lâu dài.
“Em yêu thích nấu ăn nên muốn được học bài bản, rèn thêm kỹ năng để làm tốt công việc và tạo ra những món ăn ngon cho mọi người”, Hoạt chia sẻ. Dự định ấy nhận được sự ủng hộ của gia đình. Sau khi tìm hiểu chương trình đào tạo, học phí và cơ hội việc làm, Hoạt đăng ký khóa Bếp nóng tại Trung tâm Dạy nghề Hướng nghiệp Á Âu. Hiện em vừa học, vừa làm tại resort để tích lũy thêm kinh nghiệm.
Sự chủ động của người học cũng được phản ánh qua số lượng tuyển sinh tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Tại Trường Cao đẳng Đà Nẵng, Công nghệ ô tô là ngành có số lượng người học cao nhất trong ba năm gần đây. Các ngành điện công nghiệp, kỹ thuật máy lạnh và điều hòa không khí cũng duy trì lượng người học ổn định.

Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Đà Nẵng Hồ Viết Hà cho biết ngày càng nhiều học sinh và phụ huynh chủ động tìm hiểu giáo dục nghề nghiệp từ sớm, dựa trên năng lực, sở thích, điều kiện gia đình và nhu cầu việc làm. “Khi người học xác định rõ mình muốn làm nghề gì, cần trang bị những kỹ năng nào và thị trường đang cần nhân lực ở đâu, học nghề sẽ trở thành một lựa chọn phù hợp, thực tế và có nhiều cơ hội phát triển”, ông Hà chia sẻ.
Cũng theo ông Hà, người học hiện quan tâm nhiều hơn đến thời lượng thực hành, khả năng có việc làm sau tốt nghiệp và cơ hội tiếp xúc với doanh nghiệp ngay trong quá trình học. Vì vậy, nhà trường không chỉ trang bị kiến thức chuyên môn mà còn chú trọng rèn kỹ năng làm việc, khả năng thích nghi với công nghệ mới và tác phong nghề nghiệp.
Doanh nghiệp được mời tham gia góp ý chương trình, xây dựng chuẩn đầu ra, tiếp nhận sinh viên thực tập và trực tiếp đánh giá kỹ năng. Sự phối hợp này giúp người học hiểu rõ hơn yêu cầu công việc, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp theo dõi, lựa chọn và bồi dưỡng nhân lực ngay từ quá trình đào tạo.
Xu hướng chủ động chọn nghề cũng thể hiện tại Trung tâm Dạy nghề hướng nghiệp Á Âu chi nhánh Đà Nẵng. Trong ba năm gần đây, mỗi năm đơn vị tuyển hơn 700 học viên ở các nhóm ngành bếp, làm bánh, pha chế, nhà hàng - khách sạn, công nghệ thông tin và kỹ thuật công nghệ. Trong đó, bếp và pha chế là hai lĩnh vực thu hút đông người học nhất.
Theo Phó Giám đốc Trung tâm Dạy nghề hướng nghiệp Á Âu chi nhánh Đà Nẵng Trần Thị Hải Lý, người trẻ ngày càng cân nhắc kỹ trước khi chọn nghề. Sở thích cá nhân thường là yếu tố đầu tiên, tiếp đến là cơ hội việc làm, thu nhập, khả năng thăng tiến, thời gian đào tạo và điều kiện vừa học vừa làm. Chi phí học tập, khả năng ứng dụng kiến thức vào thực tế và cơ hội tự kinh doanh cũng được nhiều học viên quan tâm.
“Khi lựa chọn được nghề phù hợp với năng lực và sở thích, người học thường tập trung hơn, chủ động rèn kỹ năng và bền bỉ hơn trước những khó khăn trong quá trình học tập, làm việc. Sự phù hợp ấy trở thành động lực để họ gắn bó, nâng cao tay nghề và từng bước mở rộng cơ hội phát triển”, bà Lý nhận định.
Ngày càng nhiều ngành nghề đang mở rộng cánh cửa cho người học sau THPT. Tuy nhiên, giá trị của lựa chọn không chỉ ở thời gian đào tạo hay khả năng tìm việc, mà còn là sự phù hợp giữa người học với nghề. Khi hiểu mình cần gì, hiểu nghề đòi hỏi gì và bền bỉ rèn luyện, người trẻ có thể biến lựa chọn hôm nay thành nền tảng cho hành trình nghề nghiệp lâu dài.