Gửi bình luận
ĐNCT - Tôi về lại làng A-choong sau hơn một năm thực hiện chính quyền 2 cấp để thăm bà con Cơ Tu sống lâu đời nơi gần cửa khẩu Tây Giang - Kàlừm (Việt - Lào). Sau gần 2 tiếng đi xe máy từ trung tâm xã Lăng cũ trên con đường ngoằn ngoèo lượn quanh chân núi tựa tấm thắt lưng thổ cẩm Cơ Tu vắt ngang giữa trời, tôi chạm tới biên xanh.
Đây rồi làng A-choong, vùng đất biên cương thuộc xã Cha-ơm, huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam cũ, nay là thôn Cha-nóc, xã Hùng Sơn (thành phố Đà Nẵng). Lần này, tôi ngược ngàn để tìm gặp anh Alăng Lơ, người bạn thân thời học cấp hai, cậu học trò mồ côi năm xưa từng lội bộ hai ngày đường rừng để đến trường, nay đã trở thành một gương sáng tiêu biểu nơi biên xanh phía tây thành phố.
Sinh ra trong gia đình nghèo khó nơi làng A-choong, Lơ lớn lên bằng sự cưu mang của cộng đồng làng. Cái nghèo không khuất phục được anh mà ngược lại, hun đúc khát vọng đi tìm con chữ để giải phóng năng lực bản thân, góp sức phát triển gia đình và núi rừng biên giới, vì thế Lơ luôn học trò ngoan, có kết quả học tập giỏi ở trường từ bậc tiểu học đến THCS.
Nhưng khi bước vào giảng đường đại học Lơ không may gặp sự cố về kinh tế, không đủ tiền chi trả học phí, Lơ đành phải gác lại ước mơ giảng đường tại Đại học Kinh tế (Đại học Đà Nẵng) khi mới học được năm hai, Lơ trở về quê hương với quyết tâm: "Phải tìm cách làm kinh tế để xóa cái đói, cái nghèo từ chính mảnh đất A-choong cha ông để lại".
Không chọn đi làm thuê, Lơ chọn cây đảng sâm, loại dược liệu quý của núi rừng để khởi nghiệp, thấy bà con thi nhau vào rừng rẫy hái, đào bán tận gốc, rồi có ngày sâm cũng bị tận diệt, sau nhiều đêm suy nghĩ, Lơ thuyết phục vợ mang sâm từ rừng về trồng thử.
Những ngày đầu đem giống sâm về rẫy trồng bị chết rũ hàng loạt vì chưa có kinh nghiệm, nhiều người bảo vợ chồng Lơ "điên", cây đảng sâm là của Yàng sao con người có thể trồng nó sống ở rẫy được. Nhưng với kiến thức tự mày mò, học hỏi từ cán bộ nông nghiệp và mạng xã hội, Lơ biến mảnh vườn từ 1ha của gia đình thành mô hình điểm về bảo tồn và nhân giống cây đảng sâm.
Khi thành công bước đầu hiện hữu, anh tiếp tục mở rộng diện tích, không dừng lại ở đó, với vai trò là cán bộ cốt cán của thôn A-choong lúc bấy giờ, anh đem ý tưởng, mô hình mà gia đình đã làm thành công nói với bà con, thuyết phục bà con cùng làm để có nguồn sâm bán, phát triển kinh tế.
Nhiều hộ trong làng đã học theo anh và có những thành công bước đầu ngoài mong đợi, góp phần hạn chế việc xâm lấn rừng già để làm nương rẫy, tạo sinh kế bền vững cho người dân, từ đó anh được nhân dân tin yêu, học hỏi để phát triển kinh tế gia đình trên chính rẫy cũ của mình.
Không chỉ "nói suông", Lơ chọn cách "cầm tay, chỉ việc". Anh thành lập HTX Nông nghiệp Cha-ơm, liên kết các hộ dân, tạo chuỗi giá trị từ sản xuất đến tiêu thụ, biến những ý tưởng, nương rẫy cũ bị bỏ hoang qua một năm canh tác thành những vùng dược liệu xanh mướt.
Hiện nay, dù không còn giữ chức vụ Trưởng thôn sau khi sắp xếp lại địa giới hành chính (do anh chưa có bằng đại học như tiêu chuẩn), Alăng Lơ vẫn miệt mài với những kế hoạch mới, ý tưởng mới để giúp nhân dân vùng biên làm giàu chính đáng.
Anh đang tập trung triển khai trồng mới thêm 4 ha đảng sâm, bảo vệ các rừng cây tiêu rừng cổ thụ. Điểm sáng tạo trong tư duy kinh tế của Lơ lần này là mô hình đa giá trị. Với việc khai thác kép, HTX của anh Lơ không chỉ thu hoạch củ mà còn phát triển mô hình khai thác lá đảng sâm để làm dược liệu, tạo thêm nguồn thu từ chính cây trồng.
Điều anh mong muốn nhất hiện nay là tuyến đường từ trung tâm thành phố Đà Nẵng lên các xã miền núi, biên giới, nhất là tuyến đường từ trung tâm xã Tây Giang lên cửa khẩu thuộc xã Hùng Sơn sớm được đầu tư nâng cấp.
Có như vậy mới có thể gọi mời du khách dưới biển lên đây hít thở không khí trong lành, thưởng thức hương vị của dược liệu quý, trải nghiệm văn hóa Cơ Tu vùng biên và thăm các cánh rừng nguyên sinh như Pơmu, Đa, Thông, thăm vườn dược liệu... Từ đó góp phần thêm nguồn thu nhập cho người dân nơi đây.
Từ vườn sâm quy mô nhỏ Lơ đang định hướng phát triển mô hình điểm mang quy mô lớn để đón khách tham quan, trải nghiệm văn hóa bản địa, ước mơ hình thành dần chuỗi liên kết nông nghiệp, trong đó Lơ đang phối hợp với nhiều hộ dân chăn nuôi gà địa phương để cung ứng nguồn thực phẩm sạch, chất lượng cao trên địa bàn.
Đầy ắp tâm huyết, nhưng trên chặng đường nâng tầm nông sản biên cương, Alăng Lơ và bà con Cơ Tu vùng cao vẫn đang đối mặt với những thách thức lớn về nguồn lực. Để những dự định này trở thành hiện thực và bền vững, mô hình rất cần sự hỗ trợ từ các nguồn vốn ưu đãi để mở rộng diện tích trồng và đầu tư hợp tác xã, đầu tư hạ tầng du lịch cộng đồng tại làng A-choong cũ.
Bên cạnh đó cần có chương trình đào tạo kỹ thuật chuyên sâu, hướng dẫn kỹ thuật canh tác dược liệu hiện đại và quy trình chăn nuôi đạt chuẩn để phục vụ khách du lịch.
Và cuối cùng cần có sự kết nối thị trường, sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng, doanh nghiệp có tâm huyết trách nhiệm trong việc quảng bá, giới thiệu và tạo điểm kết nối để đưa sản phẩm đảng sâm và nông sản vùng cao đi xa hơn.
Trong tư duy của Alăng Lơ, trồng sâm không chỉ là bài toán kinh tế, mà còn là cách giữ rừng, giữ gìn căn tính người Cơ Tu vùng cao.
Ông Nguyễn Văn Kỳ - Phó Chủ tịch UBND xã Hùng Sơn đánh giá cao về những đóng góp của Alăng Lơ: "Lơ là người cán bộ có tâm, luôn gần dân, hết lòng lo cho dân làng. Anh không chỉ tiên phong về phát triển mô hình kinh tế từ cây đảng sâm, anh còn tích cực vận động nhân dân đoàn kết, hiến đất đai, hoa màu, vườn tược để xây dựng trung tâm của xã Cha-ơm cũ, xây dựng nông thôn mới, để lại dấu ấn sâu sắc trong công tác vận động bà con giữ gìn bản sắc văn hóa, giữ từng tấc đất thiêng liêng nơi biên cương Tổ quốc”.
Nhìn những vườn sâm xanh biếc, những ngôi nhà vững chãi bên cánh rừng và nụ cười của bà con Cơ Tu nơi biên xanh, có thể thấy những người như Alăng Lơ đang góp phần tạo nên sức sống mới cho đại ngàn. Câu chuyện của anh cũng gợi mở cách phát triển kinh tế bền vững gắn với bảo tồn văn hóa, tài nguyên và phát huy giá trị bản địa, để miền núi, vùng cao, biên giới có thêm động lực bứt phá từ chính tiềm năng, khát vọng và tình người xứ Quảng.