Hướng tới đô thị xanh bền vững:Quản lý bằng công nghệ

Từ thực tiễn địa phương đến hợp tác quốc tế

Tại phường Ngũ Hành Sơn, công tác bảo vệ môi trường được triển khai với sự tham vấn từ các mô hình quốc tế. Trong buổi khảo sát và làm việc với địa phương mới đây, các chuyên gia của Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) chia sẻ kinh nghiệm phân loại rác tại nguồn và hệ thống thiết bị máy móc hiện đại với dây chuyền khép kín trong phân loại, xử lý rác thải. Những kinh nghiệm này giúp phường Ngũ Hành Sơn có thêm cơ sở đề xuất JICA hỗ trợ tư vấn mô hình thu gom, phân loại và xử lý rác thải, đồng thời áp dụng các công nghệ kỹ thuật phù hợp với điều kiện thực tế.

Trong số các công trình xử lý nước thải ứng dụng công nghệ tiên tiến được phường Ngũ Hành Sơn chú trọng đầu tư, nổi bật là Trạm xử lý nước thải Làng nghề đá mỹ nghệ Non Nước. Công trình vận hành theo quy trình cơ - lý - hóa, gồm tách rác, điều chỉnh pH, keo tụ và lắng.

Giám đốc Trung tâm Cung ứng dịch vụ sự nghiệp công phường Ngũ Hành Sơn Nguyễn Văn Tiên cho biết, toàn bộ nước thải từ 385 cơ sở trong làng nghề được thu gom qua hệ thống đường ống đưa về trạm xử lý trước khi đấu nối vào hệ thống thoát nước chung. Việc vận hành trạm góp phần giảm ô nhiễm nguồn nước, hạn chế bột đá và chất rắn lơ lửng, bảo vệ cảnh quan và môi trường hệ sinh thái. Hoạt động của trạm xử lý không chỉ giúp làng nghề phát triển bền vững mà còn tạo dựng hình ảnh sản xuất gắn với bảo vệ môi trường, phù hợp định hướng phát triển du lịch và gìn giữ giá trị văn hóa của địa phương.

Từ nhiều năm trước, các địa phương trên địa bàn thành phố đã tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý chất thải rắn, hạn chế tình trạng xả rác bừa bãi tại các bãi đất trống, bãi công cộng.

Bước sang năm 2025, UBND thành phố Đà Nẵng ban hành Kế hoạch số 171/KH-UBND triển khai đề án “Xây dựng Đà Nẵng - Thành phố môi trường” nhằm tiếp tục triển khai thực hiện hiệu quả đề án trong giai đoạn 2021 - 2030 đã được UBND thành phố phê duyệt; tích hợp các nội dung liên quan của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 và Chiến lược bảo vệ môi trường quốc gia bảo đảm lộ trình thực hiện trên địa bàn thành phố.

Triển khai kế hoạch, thành phố đầu tư đồng bộ hạ tầng thu gom - vận chuyển rác tại 3 trạm trung chuyển ở đường Lê Thanh Nghị, khu vực Sơn Trà và Cẩm Lệ, với công nghệ ép rác hiện đại, hệ thống xử lý mùi và nước thải thứ cấp đạt chuẩn. Từ đó, giảm đáng kể tác động tới khu dân cư, bảo đảm quy trình thu gom rác nhanh, kín, phù hợp yêu cầu đô thị.

Thành phố cũng đang kêu gọi, đôn đốc đẩy nhanh tiến độ đầu tư các nhà máy xử lý rác bằng công nghệ tiên tiến. Mục tiêu của các dự án nhằm nâng cao năng lực xử lý lượng rác thải sinh hoạt ngày càng gia tăng trên địa bàn thành phố; bảo đảm an ninh trong công tác thu gom, xử lý rác thải, vệ sinh môi trường, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững và nâng cao chất lượng môi trường.

Hiện đại hóa mạng lưới quan trắc môi trường

Ứng dụng khoa học - công nghệ trong quản lý môi trường ở Đà Nẵng thể hiện rõ qua hệ thống quan trắc tự động. Ông Nguyễn Trần Quân, Phó Giám đốc Trung tâm Quan trắc và quản lý hạ tầng nông nghiệp và môi trường Đà Nẵng (Sở Nông nghiệp và Môi trường) cho hay, hiện đơn vị quản lý và vận hành 10 trạm quan trắc không khí, nước mặt, nước thải và nước biển ven bờ. Dữ liệu từ các trạm được truyền tự động về hệ thống điều hành của Sở Nông nghiệp và Môi trường, cùng Trung tâm Thông tin và giám sát, điều hành thông minh Đà Nẵng (IOC) với tần suất 5 phút/lần, giúp cơ quan chức năng theo dõi chất lượng môi trường theo thời gian thực.

Hệ thống này ứng dụng nhiều công nghệ đo tiên tiến như cảm biến quang học, tán xạ laser, siêu âm, UV-VIS đạt chứng nhận US EPA, TUV, mCERTS; nhờ đó dữ liệu đo có độ chính xác cao và hỗ trợ đắc lực quá trình cảnh báo sớm. Khi phát hiện các chỉ số bất thường, cơ quan quản lý có thể kịp thời xác định nguyên nhân và yêu cầu chủ đầu tư xử lý, giảm nguy cơ ô nhiễm lan rộng và tiết kiệm đáng kể chi phí khắc phục.

Trong thời gian tới, thành phố sẽ tiếp nhận thêm trạm quan trắc mới tại Sơn Trà, Ngũ Hành Sơn và Bãi Rạng; đồng thời đề xuất đầu tư giai đoạn 2 với 5 trạm bổ sung nhằm mở rộng phạm vi giám sát. Hiện trung tâm theo dõi số liệu từ 64 trạm đã được sở xác nhận, bao gồm cả các trạm do doanh nghiệp lắp đặt trên địa bàn thành phố.

Việc vận hành hệ thống quan trắc được thực hiện nghiêm ngặt, từ kiểm định, hiệu chuẩn thiết bị đến đào tạo nhân sự theo đúng quy trình. Trung tâm cũng nâng cấp phần mềm quản lý để đáp ứng yêu cầu truy xuất và thống kê dữ liệu, đồng thời chia sẻ quyền giám sát cho các doanh nghiệp có trạm quan trắc nhằm chủ động xử lý sự cố.

Những nỗ lực này cho thấy Đà Nẵng đang từng bước chuyển từ mô hình quản lý môi trường truyền thống sang phương thức giám sát hiện đại, chủ động và chính xác hơn. Việc áp dụng khoa học - công nghệ vào từng mắt xích quản lý, từ xử lý rác thải, nước thải đến giám sát chất lượng môi trường và cảnh báo sớm, đang tạo nền tảng vững chắc để thành phố tiến gần hơn mục tiêu trở thành “Thành phố môi trường” trong giai đoạn mới.