Khi bảo tàng trở thành lý do để lên đường

Cố cung Bắc Kinh, hay Tử Cấm Thành trong năm 2025 đã đón 19 triệu lượt khách, tăng 11,8% so với năm trước. Dù địa danh này đã được xây dựng từ cách đây 101 năm, nhưng tới nay sức hút của nó vẫn đang dẫn đầu các điểm đến toàn cầu.

Đáng chú ý, không chỉ Tử Cấm Thành, theo trang Ocula, 20 bảo tàng hàng đầu thế giới cũng đã ghi nhận tổng cộng 161,4 triệu lượt khách, tăng 5,4% so với cùng nhóm bảo tàng năm 2024. Phía sau những con số ấy là những động lực rất đáng chú ý.

Bảo tàng thành một chuyến đi

Theo trang Travel Tomorrow, Trung Quốc có tới 12 bảo tàng trong danh sách của TEA (tức “Themed Entertainment Association” - TEA - hiệp hội ngành nghề phi lợi nhuận, trụ sở ở Burbank, bang California, Mỹ), 5 trong số đó nằm ở Bắc Kinh, và nắm giữ cả ba vị trí dẫn đầu.

Bảng xếp hạng cho thấy Di Hòa Viên về nhì với 17,38 triệu lượt khách, kế đến là Bảo tàng Lăng Tần Thủy Hoàng ở Tây An với 10,97 triệu lượt, đây cũng chính là nơi lưu giữ đội quân đất nung nổi tiếng.

Ngoài Bắc Kinh và Tây An, Bảo tàng Nanshan District ở Thâm Quyến xếp thứ sáu với 7,45 triệu lượt, còn Bảo tàng Chiến tranh Nha phiến ở Đông Quản xếp thứ chín với 6,92 triệu lượt. Bảng xếp hạng cũng không dành riêng cho cung điện và di tích khi vị trí thứ 20 thuộc về Bảo tàng Khoa học và Công nghệ Trung Quốc ở Bắc Kinh, với 5,53 triệu lượt.

Báo cáo của TEA còn ghi nhận các bảo tàng Trung Quốc đẩy mạnh bán lẻ, sản phẩm thương hiệu và hợp tác liên ngành, bên cạnh việc chú trọng công nghệ. Chuyến tham quan vì thế không còn dừng lại ở phòng trưng bày.

Chính báo cáo này nhận định: “Bảo tàng đang trở thành điểm đến theo đúng nghĩa. Ở các thành phố lớn của Trung Quốc, một chuyến đi bảo tàng có thể là lý do chính để đến một vùng, thay vì chỉ là hoạt động thêm vào một lịch trình tham quan rộng hơn”.

Thực tế cho thấy cục diện này mới hình thành chưa lâu. Theo trang Travel Tomorrow, hơn một thập niên trước, danh sách của TEA vẫn ghi nhận những điểm đến áp đảo tại London, Paris và Washington, trong khi bảo tàng châu Á chỉ có vài cái tên thưa thớt. Tuy nhiên xu hướng này đã đảo chiều tại Washington trong năm 2025.

Bảo tàng Seoul đông khách nhờ K-pop

Ở Washington, lượt khách của các bảo tàng liên bang sụt mạnh. Theo trang Artforum, Phòng trưng bày Quốc gia Mỹ giảm 28,9%, xuống còn 2,8 triệu lượt. Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Quốc gia và Bảo tàng Lịch sử Mỹ, thuộc Viện Smithsonian, giảm lần lượt 15,4% và 14,3%.

Báo cáo của TEA chỉ ra mối liên hệ giữa các mức giảm này với đợt chính phủ liên bang Mỹ đóng cửa 43 ngày. Phòng trưng bày Quốc gia phải đóng cửa khoảng 40 ngày, các bảo tàng Smithsonian khoảng 33 ngày, trong đó có cả mùa thu cao điểm.

Trong khi đó các bảo tàng tư nhân ở Mỹ không bị ảnh hưởng vì sự kiện đó. Theo trang Artforum, Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan (Met) ở New York tăng 4,5%, lên 5,98 triệu lượt, và là bảo tàng Mỹ duy nhất lọt vào top 20.

Theo trang Ocula, việc mở lại Cánh Michael C Rockefeller góp phần thúc đẩy lượt khách của Met, còn Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại New York (MoMA) tăng 5,4%. Dù vậy nếu tính chung, mức tăng của 20 bảo tàng hàng đầu Bắc Mỹ chỉ đạt 0,7%, so với 5% ở châu Á - Thái Bình Dương và 5,5% ở châu Âu, Trung Đông và châu Phi.

Trong khi đó, tại Seoul (Hàn Quốc), lượng khách đến bảo tàng tăng nhờ một động lực hoàn toàn khác. Theo trang Ocula, Bảo tàng Quốc gia Hàn Quốc ghi nhận mức tăng 68,3%, cao nhất trong top 20, đạt 6,51 triệu lượt khách và đứng thứ 12. Báo cáo cho rằng kết quả này bắt nguồn từ sự quan tâm ngày càng rộng rãi đối với văn hóa Hàn Quốc, trong đó có K-pop, cùng chương trình sản phẩm lưu niệm MU:DS của bảo tàng.

Bảo tàng Quốc gia Hàn Quốc chuyên trưng bày nghệ thuật và khảo cổ học Hàn Quốc, đứng liền sau cung Gyeongbokgung, nơi ở cũ của hoàng gia triều Joseon, trong bảng xếp hạng; cả hai đều nằm ở Seoul.

Một bộ sưu tập như vậy khó gợi liên tưởng đến âm nhạc đại chúng, nên mức tăng này cho thấy sức hút của bảo tàng có thể đến từ những làn sóng văn hóa nằm ngoài phòng trưng bày. Mức tăng của bảo tàng này cao gấp hơn 12 lần mức tăng chung của 20 bảo tàng trong danh sách.

Báo cáo của TEA nhận xét rằng các kết quả này gợi ý “nhu cầu đối với các bảo tàng lớn vẫn lành mạnh”. Đặt các trường hợp cạnh nhau, có thể thấy lượt khách phụ thuộc vào hai điều: bảo tàng có mở cửa hay không, và có chạm được vào điều công chúng đang quan tâm hay không. Khi hội đủ cả hai, một chuyến đi bảo tàng hoàn toàn có thể thành lý do để lên đường.