Kinh tế đêm tạo sức hút từ bản sắc

Khó có thể sao chép mô hình kinh tế đêm sôi động ở phía Bắc cho khu vực phía Nam thành phố, nơi đang cần những sản phẩm du lịch mang bản sắc riêng để thu hút và giữ chân du khách.

Khi phố vắng người…

Đô thị Tam Kỳ càng trầm lặng hơn sau sáp nhập địa giới hành chính. Không gian vốn đã vắng nay lại càng thưa người khi một bộ phận lớn dân cư di chuyển ra Đà Nẵng làm việc, sinh sống.

Với mong muốn tạo ra điểm đến ban đêm cho người dân và du khách, tháng 4/2026, phường Bàn Thạch ra mắt Tuyến phố đi bộ dài khoảng 500m tại khu vực Quảng trường 24/3. Kỳ vọng đặt ra cho tuyến phố đi bộ là trở thành không gian sinh hoạt văn hóa, tôn vinh giá trị ẩm thực truyền thống, quảng bá các sản phẩm đặc trưng; đồng thời tạo điểm kết nối giữa chính quyền, doanh nghiệp, hộ kinh doanh và du khách, góp phần giải quyết việc làm, thúc đẩy du lịch địa phương.

Theo kế hoạch, tuyến phố đi bộ hoạt động vào các buổi tối trong tuần. Thế nhưng trái với kỳ vọng, chỉ sau thời gian ngắn, các hoạt động buôn bán, dịch vụ tại đây dần thưa thớt rồi ngưng hẳn, trả lại không gian đìu hiu, lặng lẽ mỗi đêm…

Tiếc nuối khi chứng kiến phố xá ngày một đìu hiu, ông Thợi (một người dân địa phương) chia sẻ: “Hoạt động mua bán nhỏ lẻ chỉ thỉnh thoảng rộn ràng vào các dịp lễ hoặc khi địa phương tổ chức sự kiện lớn, còn ngày thường rất thưa vắng. Thiếu điểm tham quan và trải nghiệm đêm đặc sắc nên du khách không có lý do ở lại. Bạn bè từ xa đến cũng chỉ ghé ăn uống rồi đi chứ chẳng có chỗ vui chơi, giải trí”.

Phố xá thưa vắng kéo theo hoạt động kinh doanh dịch vụ chịu ảnh hưởng nặng nề. Chị Trinh, chủ một nhà hàng trên đường Trần Phú (phường Bàn Thạch) chia sẻ: “Tình hình chung rất khó khăn. Mức độ tác động tùy thuộc vào từng mô hình, nhưng với nhóm dịch vụ phục vụ trực tiếp như nhà hàng, doanh thu ước đoán sụt giảm khoảng 70%. Nhiều đơn vị dịch vụ trên địa bàn gần như đều rơi vào cảnh tương tự”.

Theo chị Trinh, bài toán kinh doanh bản chất rất đơn giản: Phải có con người và đi liền với đó là sức mua (dòng tiền). Thực tế hiện nay, khu vực Tam Kỳ bị hao hụt một lượng lớn dân cư. Trong khi đó, những người ở lại thì nguồn thu nhập cũng chịu ảnh hưởng đáng kể từ sự suy giảm chung của thị trường.

“Làm thế nào để thu hút con người và dòng tiền quay trở lại là bài toán dài hạn. Những giải pháp mang tính cục bộ như chuyển một vài khu công nghiệp hay một vài trường học chỉ là phương án ngắn hạn, khó có thể giải quyết triệt để vấn đề”, chị Trinh nhấn mạnh.

Nghĩ về kinh tế đêm

Sở hữu hệ sinh thái đa dạng từ biển đảo, sông hồ đến các làng quê thanh bình, di tích lịch sử và đời sống cộng đồng phong phú, du lịch khu vực phía Nam thành phố đang đứng trước kỳ vọng bứt phá mới.

Kỳ vọng đó càng có thêm cơ sở khi UBND thành phố ban hành Kế hoạch số 499/KH-UBND ngày 28/9/2026 về phát triển du lịch trọng điểm khu vực phía Nam giai đoạn 2026 - 2030.

Tín hiệu lạc quan từ thị trường cũng đã xuất hiện khi các đơn vị lữ hành chủ động xây dựng gần 25 chương trình tour kết nối tài nguyên bản địa. Sự kết hợp hài hòa giữa yếu tố lịch sử, sinh thái làng quê và không gian đô thị đang hình thành nên các sản phẩm du lịch trọn gói 2 ngày - 1 đêm, dần thay thế cho mô hình tham quan đơn lẻ trước đây.

Đứng ở góc độ người trực tiếp đồng hành với du khách, anh Nguyễn Đăng Hữu (hướng dẫn viên du lịch) nhìn nhận, du khách khi đến bất kỳ điểm đến nào cũng luôn đặt ra 3 câu hỏi cốt lõi: “Xem gì? Ăn gì? Chơi gì?”. Nếu không giải quyết triệt để 3 câu hỏi này thì rất khó để giữ chân và thu hút khách quay trở lại.

Kinh tế đêm đòi hỏi tính sáng tạo rất cao, đi kèm hạ tầng, dịch vụ đồng bộ và sản phẩm thực sự cuốn hút. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng, với khu vực phía Nam và cụ thể là lõi đô thị Tam Kỳ, lợi thế lớn nằm ở du lịch sinh thái, nét văn hóa làng quê mộc mạc và không gian tự nhiên rộng lớn. Thay vì chạy theo sự tiện nghi hay mô hình giải trí thuần túy, phải chăng du lịch nơi đây nên hướng mạnh vào các trải nghiệm độc đáo?

Ông Văn Bá Sơn, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố cho rằng, trong bối cảnh mới, chiến lược này cần được nhìn nhận một cách thực chất hơn.

Việc rập khuôn, sao chép mô hình ở trung tâm đưa vào phía Nam là không khả thi, bởi một mô hình kinh tế đêm đúng nghĩa đòi hỏi cả một hệ sinh thái hoàn chỉnh (từ khu giải trí, dịch vụ đến bệnh viện, ngân hàng... hoạt động xuyên đêm).

Bên cạnh đó, xu hướng của du khách quốc tế hiện nay là rời xa các đô thị chật chội để tìm kiếm trải nghiệm khác biệt tại những không gian sinh thái. Đây chính là lợi thế cạnh tranh cần tập trung khai thác đối với du lịch phía Nam.

Ở góc độ dịch vụ bổ trợ, lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố nhận định, các mô hình như chợ đêm hay phố đi bộ giúp gia tăng trải nghiệm, đáp ứng nhu cầu vui chơi giải trí tức thời của du khách nhưng không phải là giải pháp căn cơ.

Văn hóa chợ là nét thu hút lớn với khách quốc tế, nhưng chợ đêm phải phản ánh được đời sống, bản sắc văn hóa địa phương; đồng thời phải đảm bảo niêm yết giá cả, chất lượng và tính đặc trưng của hàng hóa.

Về giải pháp lâu dài mang tính bước ngoặt, ông Văn Bá Sơn nhấn mạnh vai trò của các chương trình nghệ thuật, show diễn văn hóa quy mô. Đơn cử như mô hình "Ký ức Hội An" - một sản phẩm kinh tế đêm điển hình, nơi show diễn trở thành hạt nhân kích thích du khách sử dụng chuỗi dịch vụ ăn uống, lưu trú đi kèm.

Đây chính là "mắt xích" mà du lịch địa phương đang còn thiếu. Việc đầu tư các thiết chế văn hóa và sản phẩm biểu diễn nghệ thuật ban đêm sẽ là chìa khóa quan trọng để giữ chân du khách và khơi thông dòng chảy kinh tế đêm một cách bền vững.