Kỳ vọng về “thành phố khỏe mạnh”

Xây dựng hệ thống dự phòng bền vững

Theo ông Nguyễn Đại Vĩnh, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Đà Nẵng (CDC Đà Nẵng), việc hợp nhất địa giới hành chính giữa Đà Nẵng và Quảng Nam không chỉ mở rộng không gian phát triển, mà còn tạo ra sự thay đổi căn bản về cấu trúc dân số, đặc điểm dịch tễ và nhu cầu chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Điều này tạo ra những thách thức mới đối với công tác phòng bệnh. “Đặc biệt, sự chênh lệch về năng lực y tế cơ sở giữa các vùng đòi hỏi chiến lược phân bổ nguồn lực hài hòa, bền vững và theo sát thực tiễn địa phương”, ông Vĩnh chia sẻ.

Những thách thức này càng lớn hơn khi Đà Nẵng bước vào giai đoạn phát triển đô thị - du lịch mạnh mẽ. Ông Trương Quang Bình, Phó Giám đốc Sở Y tế thành phố Đà Nẵng nhận định, Đà Nẵng đang phát triển mạnh mẽ thành trung tâm du lịch, dịch vụ và công nghiệp công nghệ cao. Do đó, nguy cơ về bệnh truyền nhiễm mới nổi, an toàn thực phẩm, môi trường lao động và sức khỏe nghề nghiệp cũng gia tăng.

Từ thực tiễn này, yêu cầu đặt ra là Đà Nẵng phải xây dựng hệ thống dự phòng chủ động, với nhiều ưu tiên cho giai đoạn tới. Theo ông Bình, y tế dự phòng thành phố sẽ tăng cường giám sát dịch bệnh, kiểm soát yếu tố nguy cơ sức khỏe môi trường, bảo đảm du lịch an toàn về y tế và thực phẩm, chủ động dự báo, phòng ngừa, không để dịch bùng phát.

“

Sở Y tế sẽ tham mưu UBND thành phố triển khai mô hình “Thành phố du lịch an toàn về y tế”, kết hợp giữa phòng ngừa dịch bệnh, ứng phó nhanh với sự cố y tế công cộng và bảo đảm dịch vụ y tế sẵn sàng cho khách du lịch, chuyên gia, người lao động.

Đồng thời, đẩy mạnh hợp tác quốc tế, chuyển giao công nghệ giám sát dịch tễ hiện đại, nhằm bảo đảm môi trường sống và làm việc an toàn, khỏe mạnh cho người dân và du khách.

Ông Trương Quang Bình, Phó Giám đốc Sở Y tế thành phố Đà Nẵng

Giám đốc CDC Đà Nẵng Nguyễn Đại Vĩnh cho biết, trong giai đoạn 2026 - 2030, ngành y tế thành phố sẽ chủ động kiểm soát hiệu quả, bền vững các dịch bệnh truyền nhiễm; tăng cường an ninh y tế và sẵn sàng ứng phó với các đại dịch, tình huống y tế công cộng khẩn cấp. Mục tiêu là bảo vệ sức khỏe nhân dân, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững của thành phố.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, các giải pháp chiến lược được triển khai đồng bộ. Trước hết là đảm bảo và tối ưu hóa nguồn lực cho hệ thống dự phòng. Song song, thành phố hiện đại hóa hệ thống giám sát và dự báo, tích hợp mạnh mẽ công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo nhằm chuyển mô hình từ bị động sang chủ động, thông qua hệ thống giám sát thông minh và nhạy bén.

Công tác tiêm chủng cũng được xem là trụ cột nền tảng. Đà Nẵng đặt mục tiêu lấp “khoảng trống miễn dịch” thông qua các chiến dịch tiêm vét quy mô lớn, chú trọng khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa.

Trước thách thức ngày càng gia tăng từ biến đổi khí hậu, tiếp cận tổng hợp và đổi mới trong kiểm soát véc-tơ, động vật, vệ sinh môi trường theo hướng “một sức khỏe”. Bên cạnh ứng dụng công nghệ và dự báo, việc lồng ghép chặt chẽ công tác kiểm soát véc-tơ vào các quy hoạch phát triển đô thị, quản lý xây dựng và hệ thống cấp thoát nước là cần thiết.

Trong giai đoạn tới, CDC Đà Nẵng ưu tiên đầu tư cả “phần cứng” lẫn “phần mềm”: từ phòng xét nghiệm đạt chuẩn quốc gia, hệ thống kho lạnh vắc xin hiện đại đến dữ liệu liên thông, cảnh báo sớm và đào tạo đội ngũ dịch tễ học thực địa. Những đầu tư này không chỉ đáp ứng nhu cầu trước mắt mà còn tạo nền tảng lâu dài cho hệ thống dự phòng chủ động, bền vững và hiệu quả.

Cần sự chủ động của người dân

Tuy nhiên, muốn hệ thống dự phòng vận hành hiệu quả, yếu tố đầu tiên vẫn là sự chủ động của người dân. Ông Trần Đình Trung, giảng viên Trường Đại học Kỹ thuật Y - Dược Đà Nẵng cho rằng, sàng lọc và phát hiện sớm chính là nền tảng của chiến lược dân số khỏe mạnh.

"Khi người dân được phát hiện và điều trị sớm, hệ thống y tế sẽ giảm gánh nặng điều trị, giảm tử vong sớm và nâng cao tuổi thọ khỏe mạnh - yếu tố quan trọng của một quốc gia phát triển bền vững. Đồng thời, dữ liệu thu thập từ các chương trình sàng lọc sẽ giúp cơ quan quản lý xây dựng bản đồ sức khỏe toàn dân, dự báo xu hướng bệnh tật và triển khai biện pháp phòng ngừa chủ động”, ông Trung nói.

Dẫu vậy, theo ông, thói quen khám sức khỏe định kỳ vẫn chưa thực sự hình thành trong cộng đồng. Nhiều chương trình sàng lọc đã được triển khai, đặc biệt trong các nhóm bệnh như ung thư cổ tử cung, ung thư vú, tăng huyết áp, đái tháo đường hay các bệnh lý trước sinh… nhưng phần lớn người dân vẫn chỉ đi khám khi xuất hiện triệu chứng. Điều này khiến không ít bệnh lý được phát hiện ở giai đoạn muộn, làm tăng gánh nặng điều trị và chi phí y tế.

Giám đốc CDC Đà Nẵng Nguyễn Đại Vĩnh cho biết, truyền thông thay đổi hành vi là một trong những giải pháp chiến lược. Không chỉ dừng ở việc cung cấp thông tin, hoạt động truyền thông phải tạo được sự tham gia bền vững của cộng đồng.

Sự phối hợp liên ngành cũng cần được thể chế hóa để đảm bảo tính ổn định, có kế hoạch và có nguồn lực rõ ràng. Nền tảng dữ liệu y tế công cộng tích hợp, hỗ trợ công tác ra quyết định nhanh và chính xác trên dữ liệu theo thời gian thực cũng là yêu cầu cần thiết.

“

Một “thành phố khỏe mạnh” không chỉ là nơi không có dịch bệnh, mà còn là nơi mỗi người dân được sống trong môi trường trong lành, được quản lý sức khỏe chủ động, có lối sống lành mạnh và được chăm sóc bởi hệ thống y tế tiên tiến, gần gũi, thân thiện, chuyên nghiệp.

Ông Trương Quang Bình, Phó Giám đốc Sở Y tế thành phố Đà Nẵng

Nhìn về tương lai, ông Trương Quang Bình kỳ vọng: “Trong 10 năm tới, Đà Nẵng sẽ trở thành thành phố có hệ thống y tế thông minh, hiện đại, công bằng và bền vững, nơi người dân dù ở miền núi, hải đảo hay trung tâm đều được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng, an toàn và liên thông”.

Ông nhấn mạnh, Sở Y tế sẽ tiếp tục phát huy vai trò tham mưu cho UBND thành phố, phối hợp các ngành, đoàn thể, cùng hệ thống y tế công - tư để xây dựng một hệ thống y tế đô thị hiện đại, gắn kết giữa phòng bệnh, khám chữa bệnh và phục hồi chức năng.

“Mục tiêu cuối cùng là mỗi người dân đều có sức khỏe tốt, góp phần xây dựng Đà Nẵng phát triển nhanh, bền vững và hạnh phúc”, ông Bình nói.