Tác phẩm, tác giả

Nghề giáo qua thơ các nhà giáo

MAI BÁ ẤN • 22/11/2026 07:15

ĐNCT - Với truyền thống “tôn sư trọng đạo”, xưa nay, nghề dạy học được nhân dân ta tôn vinh bằng nhiều cách so sánh, ví von để nói cho hết, cho thấu đáo một nghề nghiệp vừa lặng thầm, gian khó vừa cao quý, vinh quang.

Nhân ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11), chúng ta thử cùng đọc lại những vần thơ trong các tập Thơ Nhà giáo (NXB Văn hóa dân tộc) do chính các nhà giáo sáng tác với những liên tưởng vừa bình dị vừa độc đáo về nghề nghiệp cao quý này như một lời tri ân gửi đến thầy cô giáo.

Đầu tiên, được ví von nhiều nhất chính là mối liên tưởng giữa tấm lòng thầy cô giáo với tấm lòng người mẹ. Lời giảng của thầy cô êm êm như lời ru của mẹ.

Cho dù hai lời ru ở hai thời điểm có khác nhau, nhưng mục tiêu của lời ru thì về cùng một đích: thầy ru vỗ về cho em hạt chữ, mẹ ru dỗ dành cho em hạt cơm: Mẹ ru em ngủ tròn đêm/ Thầy ru khi mặt trời lên mỗi ngày/ trong em hạt chữ xếp dày/ Đừng quên mẹ cũng lo gầy hạt cơm (Lời ru của thầy - Đoàn Vị Thượng).

Rồi cũng không ít những vần thơ ví nghề dạy học như người đưa đò cho khách sang sông. Dù khách qua đò rồi có thể nhớ có thể quên, nhưng thầy vẫn cứ âm thầm miệt mài đưa những chuyến đò qua: Khúc sông ấy vẫn còn đây/ Thầy đưa tiếp những đò đầy qua sông (Người lái đò - Thảo Nguyên).

Phẩm hạnh cần cù, thầm lặng và sứ mệnh vãi giống, gieo mầm tri thức của người thầy còn được ví như những nhà nông gieo hạt.

Bụi phấn trên tay thầy cô khi gieo hạt chữ cũng giống như đôi bàn tay lấm láp bùn lầy của người nông dân gieo hạt trên đồng: Các em mở ra những trang sách ruộng đồng/ Tôi cúi xuống gieo vào hạt chữ/ Có giọt mồ hôi và cả dấu tay mình ấp ủ/ Lặng thầm nói với mai sau/ Mải miết đôi tay đầy bụi phấn trắng phau/ Như nhà nông bốn mùa lấm láp/ Viên phấn tự mài mình chết đi để đâm chồi sự thật (Bụi phấn - Đoàn Vị Thượng).

Không chỉ “xới đất, ươm cây” bằng đôi tay và trí tuệ, lời giảng của thầy cô còn là tia nắng để lúa đồng nẩy hạt, tỏa hương bay theo cánh gió đến khắp muôn nơi: Ba mươi năm/ Thầy miệt mài tận tụy/ Xới đất ươm lớp lớp cây trồng/ Lời giảng ngọt ngào góp thành tia nắng/ Hương lúa đồng thơm cánh gió vỗ bay (Nghĩ về một người thầy - Tăng Tấn Tài).

Cái khó nhất của người thầy chính là luôn “gìn giữ trái tim chân thật từng giờ” trước những “soi rọi” như lời “phán xét” của học trò mình khi đứng trên bục giảng: Chúng tôi gìn giữ trái tim chân thực hằng giờ/ Các em hồn nhiên mà ánh mắt long lanh soi rọi thế/ Cái bục giảng không cao nhưng đã có bao người vấp té/ Viên phấn của lòng mình không giữ nổi trên tay.

Vâng, bục giảng không phải là chiến hào, nhưng nếu người thầy không tự vượt qua khó khăn, gian khổ đời thường vì học sinh thân yêu thì cũng sẽ “vấp té” ngay trên bục, “viên phấn của lòng mình” mà mình không giữ nổi thì cũng giống như người lính tự buông vũ khí ngay giữa trận tiền, tựa lưng vào vách chiến hào lánh đạn, chấp nhận thất bại ngay trước lúc xung phong: Buông thả đấy rồi, những ngón loay hoay/ Sẽ mỏi mòn đi và rơi rụng/ Như người lính không tự cầm lấy súng/ Vách chiến hào đâu dễ ấm lưng (Bụi phấn - Đoàn Vị Thượng).

Nghề dạy học lặng thầm như sợi dây diều cột mình trong gốc rạ chiều để những cánh diều tuổi thơ được bay cao, vươn tới những chân trời ước mơ, khát vọng: Vì em, thầy đã từng ngày/ căng đều sợi chỉ, cao bay cánh diều/ Đã vì học sinh thân yêu/ cột mình trong gốc rạ chiều đồng quê (Sợi chỉ lặng thầm - Mai Bá Ấn).

Và thầy cô giáo muôn đời như tia nắng cho học trò là những cây xanh luôn đơm hoa, nẩy lộc trong vườn: Phút giao cảm: thầy là tia nắng dọi/ Con: cây xanh đang nẩy lộc trong vườn (Thăm thầy giáo cũ - Nguyễn Bùi Vợi).

(0) Bình luận
x
Nổi bật
Nghề giáo qua thơ các nhà giáo
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO