Những trái tim nóng ở tuyến đầu cấp cứu

Chạy đua giữa ranh giới sống - chết

Một buổi chiều, tiếng còi hú và ánh đèn chớp đỏ xé toạc màn mưa, chiếc xe cấp cứu lao vun vút, chạy đua với thời gian để kịp tiếp cận một học sinh lớp 7 bị đuối nước, đang nguy kịch.

Quãng đường đến hiện trường xa hun hút, từng phút trôi qua khiến hy vọng cứu sống em càng trở nên mong manh.

Khi tới nơi, em học sinh bị nạn đã tím tái, ngưng tim, ngưng thở. Không một giây chần chừ, cả kíp lập tức phối hợp: người lập đường truyền, người sẵn sàng thuốc vận mạch, người đặt nội khí quản để khai thông đường thở… Các thao tác hồi sức tích cực được triển khai khẩn trương, nhịp nhàng.

Suốt hơn một giờ, cùng với nhiều liều thuốc vận mạch, bác sĩ Trần Quốc Tuấn và đồng nghiệp kiên trì giành lại từng nhịp tim cho bệnh nhân. Trên đường tới bệnh viện, em tiếp tục ngừng tim hai lần, buộc cả kíp phải dừng xe để hồi sức nâng cao. Đến bệnh viện, mạch đập tự nhiên đã trở lại.

“Nhìn thấy dấu hiệu tuần hoàn trở lại sau chừng ấy nỗ lực, cảm giác hạnh phúc khó tả lắm”, bác sĩ Tuấn nói, giọng vẫn đượm sự xúc động của người từng không ít lần đối diện ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết.

Một lần khác, ngoài khơi xa, một tàu hàng quốc tế phát tín hiệu khẩn: thuyền viên bị suy hô hấp nặng, không đáp ứng thuốc, nguy cơ tử vong cao. Bác sĩ Tuấn và một điều dưỡng lập tức lên đường, mang theo “phòng hồi sức di động”, gồm: máy thở, máy sốc tim, monitor, bơm tiêm điện…

Vượt gần 240 hải lý, tàu cứu nạn áp sát tàu hàng cao như tòa nhà ba tầng. Một sợi dây thừng thả xuống, đung đưa dữ dội trong gió lộng.

Sóng dội liên hồi vào mạn tàu. Chờ đúng khoảnh khắc sóng rút, họ ôm thiết bị, bám chặt dây, leo vội lên boong, cấp cứu thành công hai bệnh nhân, trong đó một ca xuất huyết tiêu hóa nặng phát sinh. “Bất kể sóng to gió lớn, chúng tôi luôn sẵn sàng lên đường”, bác sĩ Tuấn nói.

Mười chín năm gắn bó với cấp cứu ngoại viện, bác sĩ Tuấn đã trải qua hàng nghìn tình huống sinh tử. Anh bảo, áp lực là điều không thể tránh, nhưng mỗi lần giành lại được sự sống cho bệnh nhân là một phần thưởng vô giá. “Cấp cứu ngoại viện là công việc vừa lặng lẽ vừa khẩn trương. Mỗi ca thành công là một niềm vui, một động lực để tiếp tục”, anh xúc động bộc bạch.

“Tai mắt” của những cuộc gọi khẩn

Nếu bác sĩ trực cấp cứu là người ở tuyến cuối can thiệp trực tiếp, thì tổng đài viên 115 là “tai mắt” ở tuyến đầu, nơi mọi thông tin sinh tử được tiếp nhận.

Điều dưỡng Huỳnh Văn Hưng, phụ trách Tổ tổng đài Trung tâm Cấp cứu 115 thành phố Đà Nẵng, đã 11 năm gắn bó với nghề.

Trước đó, anh từng công tác tại 5/7 trạm trực thuộc, trực tiếp tham gia nhiều ca ngoại viện, nhờ đó nắm rõ từng ngõ ngách, địa danh địa phương. “Khi người dân gọi bằng tên gọi địa phương, mình mới hiểu và định vị nhanh”, anh giải thích.

Mỗi cuộc gọi khẩn bắt đầu bằng việc khai thác số lượng và tình trạng bệnh nhân. Nếu nguy kịch, tổng đài viên vừa hướng dẫn sơ cứu qua điện thoại, vừa xác định vị trí để điều xe gần nhất.

Với tai nạn hàng loạt, họ phải phân loại nhanh qua lời kể: ai còn đi lại, nói chuyện được sẽ ưu tiên thấp hơn; ai chảy máu nhiều, ngưng tim, ngưng thở phải tập trung cấp cứu trước.

Họ duy trì liên lạc liên tục với hiện trường và kíp xe, cập nhật, điều chỉnh cho đến khi bệnh nhân được tiếp nhận ở bệnh viện.

Anh Hưng nhớ mãi một đêm cuối năm, gần Tết. Chuông reo dồn dập, giọng người đàn ông đứt quãng: “Xe khách… lật… nhiều người bị thương…”. Chưa kịp dứt cuộc, máy lại nháy sáng, tiếp tục là những lời cầu cứu. Mỗi người mô tả một kiểu, không ai xác định được chính xác vị trí.

Anh vừa trấn an, vừa ráp các mảnh thông tin như ghép một tấm bản đồ trong đầu, nhận ra đó là vụ xe khách 30 chỗ lao vào vách núi, nhiều người mắc kẹt.

Không chần chừ, anh ước lượng số nạn nhân, lập tức điều động 4-5 kíp xe, đồng thời báo cáo trưởng phiên trực và trực lãnh đạo để kích hoạt phương án cấp cứu hàng loạt.

Song song, anh liên hệ Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy và Cứu nạn cứu hộ 114 để mang thiết bị chuyên dụng giải cứu người bị kẹt trong khoang xe biến dạng. Ngoài kia, tiếng còi cấp cứu đã bắt đầu xé màn đêm.

Một chiều khác, đầu dây vang lên giọng người mẹ trẻ hoảng loạn: “Con em… tím tái… không thở…”. Bé mới 10 tháng tuổi, sặc thức ăn, gần như ngưng thở.

Anh Hưng bình tĩnh xác định nguyên nhân, hướng dẫn thực hiện thủ thuật Heimlich. Vài giây sau, tiếng khóc bật lên, ban đầu yếu ớt rồi vang lớn, hòa trong tiếng nấc nghẹn của người mẹ: “Môi hồng rồi… thở được rồi…”.

Anh Hưng khẽ thở phào, chỉ cần chậm một chút, tính mạng đứa trẻ có thể đã rơi vào khoảng không vô định.

Với nhân viên cấp cứu, bình tĩnh, xử lý nhanh và chính xác là “kim chỉ nam” để giành giật sự sống. Trong những khoảnh khắc mà từng giây đều đáng giá, họ phải vừa là chỗ dựa tinh thần, vừa là người đưa ra mệnh lệnh chuẩn xác. Bởi chỉ cần một sơ suất nhỏ, ranh giới mong manh giữa sống và chết có thể sẽ nghiêng về phía bóng tối.

Sẵn sàng ứng phó mọi tình huống

Đó chỉ là vài lát cắt trong bức tranh chung của một tập thể nhiều năm miệt mài ở tuyến đầu sinh tử. Phó Giám đốc Trung tâm Cấp cứu 115 thành phố Đà Nẵng Ngô Thị Phương Thảo cho biết, đơn vị hiện vận hành mạng lưới cấp cứu ngoại viện với 7 trạm thường trực và 10 kíp cấp cứu thay phiên trực 24/24 giờ.

Lực lượng này sẵn sàng ứng phó mọi tình huống khẩn cấp, từ tai nạn hàng loạt, thảm họa, cấp cứu sản khoa, tim mạch đến vận chuyển y tế tại các sự kiện chính trị, văn hóa, thể thao lớn.

Không chỉ ở đất liền, cấp cứu trên biển cũng là thế mạnh của trung tâm. Đơn vị phối hợp với Trung tâm Phối hợp tìm kiếm, cứu nạn hàng hải khu vực II xây dựng quy trình tư vấn y tế từ xa và sơ cấp cứu ban đầu cho ngư dân, thủy thủ gặp nạn, giúp nhiều bệnh nhân vượt qua nguy kịch giữa trùng khơi.

Cùng với năng lực chuyên môn, trung tâm cũng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ: hệ thống giám sát hành trình kết hợp camera để điều hành xe cứu thương từ xa; hệ thống đăng ký vận chuyển cấp cứu trực tuyến; chia sẻ vị trí xe cứu thương khi thực hiện nhiệm vụ để người dân phối hợp tốt hơn với nhân viên y tế; quy trình báo động đỏ trong cấp cứu đột quỵ…

Nổi bật là “Ứng dụng quản lý, giám sát hành trình xe cứu thương” với bản app cho người dân, lái xe, kíp cấp cứu và bản web phục vụ điều hành của trung tâm, Sở Y tế. Ứng dụng cho phép người dân theo dõi tình trạng, lộ trình, thời gian dự kiến xe đến; kể cả khi không dùng điện thoại thông minh, vẫn nhận đường dẫn qua SMS để mở bản đồ.

Tại trung tâm, hệ thống giúp điều xe nhanh chóng, tiếp nhận tức thời thông tin bệnh nhân, giám sát vận tốc, xử lý kịp thời sự cố và lưu trữ hồ sơ phục vụ các lần cấp cứu sau.

Năm 2024, đơn vị đã vận chuyển 23.768 bệnh nhân cấp cứu. Riêng 6 tháng đầu năm 2025, tiếp nhận 11.695 cuộc gọi, đáp ứng kịp thời 11.543 ca (đạt 98,7%), thực hiện 3 ca cứu nạn trên biển, 2 ca cấp cứu đường hàng không và 7 ca cấp cứu hàng loạt, thiên tai, thảm họa.

Để nâng cao kỹ năng sơ cứu ban đầu trong cộng đồng - yếu tố then chốt khi xử lý ca nguy kịch, trung tâm đã tổ chức 21 lớp tập huấn sơ cấp cứu tai nạn thương tích và trao đổi chuyên môn, tăng 163% so với cùng kỳ.

Với những thành tích nổi bật, mới đây, đơn vị được Hội đồng thi đua khen thưởng ngành Y tế thành phố Đà Nẵng đề nghị UBND thành phố tặng Cờ thi đua trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe nhân dân giai đoạn 2020 - 2025.

Từ phòng tổng đài đến boong tàu ngoài khơi, từ phố đông đến đèo vắng, Trung tâm Cấp cứu 115 thành phố Đà Nẵng luôn vận hành khẩn trương, sẵn sàng bất kể ngày đêm. Mỗi lần còi hú vang lên là một cuộc chạy đua với thời gian, và mỗi sinh mạng được cứu sống chính là phần thưởng vô giá cho những trái tim nóng nơi tuyến đầu sinh tử.