Kể từ cuối tháng 10/2025, Bắc Kinh ra quy định có hiệu lực ngay, yêu cầu những người sáng tạo nội dung (influencer) phải chứng minh được họ có đủ tư cách về trình độ chuyên môn khi bàn về các lĩnh vực nghiêm túc như y tế, tài chính, luật pháp trên mạng xã hội.
Mới nhất, một giáo viên nghỉ việc chuyển sang sáng tạo nội dung giáo dục đã bị gắn cờ cảnh báo vì giấy phép giảng dạy của cô chưa được xác minh trên nền tảng, theo trang Greek Reporter. Giống như cô, trên khắp Trung Quốc, hàng nghìn influencer đang phải thích nghi với quy định mới: nếu muốn nói về chủ đề “nghiêm túc”, họ phải chứng minh năng lực bằng văn bằng thật. Đây có thể là tín hiệu của một thay đổi lớn trong ngành công nghiệp nội dung số toàn cầu.
Có chuyên môn mới được bàn bạc
Cục Quản lý Không gian mạng Trung Quốc (CAC) đã ban hành “Quy định về Trách nhiệm của Người Sáng tạo Nội dung Internet đối với Chủ đề Chuyên môn” vào ngày 25/10 vừa qua, bắt buộc mọi influencer khi thảo luận về y khoa, luật pháp, giáo dục hoặc tài chính phải có bằng cấp có thể xác minh được. Đó có thể là bằng đại học, giấy phép hành nghề hoặc chứng chỉ được nhà nước công nhận trong lĩnh vực liên quan, theo báo India Today.
Người sáng tạo nội dung phải nộp bằng chứng về chuyên môn, và các nền tảng có nghĩa vụ hiển thị tuyên bố miễn trừ trách nhiệm, trích dẫn nguồn và xóa các bài đăng không tuân thủ. Cũng theo India Today, các hình phạt với vi phạm dao động từ gỡ nội dung đến đình chỉ tài khoản và phạt tiền lên tới 100.000 nhân dân tệ, tương đương khoảng 14.000 USD.
Quy định này xuất hiện trong bối cảnh doanh số thương mại điện tử qua livestream của Trung Quốc đạt 4,9 nghìn tỷ nhân dân tệ năm 2023, tăng 40,48% so với cùng kỳ, theo dữ liệu của trang news.ycwb.com. Tính đến tháng 6/2024, số người dùng video ngắn đạt 1,05 tỷ, chiếm 95,50% tổng số người dùng internet.
Tác động của quy định mới nói trên trong thực tế là rất rõ ràng. Theo 36Kr, một trang tin công nghệ lớn của Trung Quốc, có tới 90% những influencer trong các lĩnh vực sức khỏe và tài chính có thể bị ảnh hưởng. Các cơ quan quản lý và Hiệp hội Người tiêu dùng Trung Quốc trích dẫn một nghiên cứu cho thấy gần 30% người dùng được khảo sát đã gặp phải các tuyên bố lừa đảo hoặc phóng đại từ các influencer, đặc biệt là những nội dung liên quan sức khỏe.
Trước quy định mới, một người dùng trên Weibo, nền tảng mạng xã hội lớn của Trung Quốc, bình luận với Economics Times: “Đã đến lúc những người có chuyên môn thực sự dẫn dắt cuộc trò chuyện”. Quy định mới cũng thay đổi vai trò của các nền tảng truyền thông xã hội, biến họ từ những người phân phối nội dung thụ động thành những người kiểm soát tích cực chịu trách nhiệm về việc sàng lọc, lưu trữ và giám sát thông tin xác thực.
Xu hướng toàn cầu
Trung Quốc không phải là quốc gia duy nhất đang thắt chặt quản lý đối với các influencer. Theo chuyên trang CNET, Tây Ban Nha đã thực thi luật riêng về những người hành nghề này vào năm 2024, yêu cầu các influencer trên YouTube, Instagram và TikTok kiếm được hơn 300.000 euro phải minh bạch về quan hệ đối tác với thương hiệu và tài trợ.
Bối cảnh toàn cầu cũng cho thấy nhu cầu cấp thiết về quy chuẩn liên quan. Một nghiên cứu của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO) phát hiện chỉ có 36,9% influencer xác minh rằng nội dung họ chia sẻ là đúng sự thật trước khi đăng. Điều này đặc biệt đáng lo ngại khi một báo cáo của Trung tâm Nghiên cứu Pew năm 2025 cho thấy 1/5 số thanh niên Mỹ xem tin tức qua TikTok, theo CNET. Ở Ấn Độ, theo India Today, vấn đề thông tin sai lệch đang trở nên nghiêm trọng. Không ít influencer đã nhiều lần phát tán tin giả.
Các nhà phân tích cho rằng chính sách có thể lan rộng ra ngoài Trung Quốc. Các cơ quan quản lý ở châu Âu và Đông Nam Á đang tranh luận về việc thắt chặt trách nhiệm của nền tảng đối với thông tin sai lệch và các tuyên bố thương mại có hại. Cách tiếp cận dựa trên thông tin xác thực của Bắc Kinh có thể là giải pháp tham khảo cho các thị trường khác đang cân nhắc những biện pháp tương tự, theo Greek Reporter.
Trang Live Mint trích nghiên cứu của Đại học Portsmouth cảnh báo rằng influencer trên mạng xã hội có thể gây ra các rủi ro về tâm lý, sức khỏe và an ninh. Với thị trường tiếp thị thông qua các influencer được dự báo đạt 480 tỷ USD vào năm 2027, câu hỏi về trách nhiệm và chất lượng thông tin trở nên cấp bách hơn bao giờ hết.
Ngành công nghiệp MCN đối mặt thay đổi
Số lượng các công ty MCN (viết tắt của “Multi-Channel Network” - Mạng lưới Đa kênh), tức là các tổ chức quản lý người sáng tạo nội dung đa kênh ở Trung Quốc dự kiến sẽ vượt 60.000 vào năm 2025, theo News.ycwb.com. Bản dự thảo quy định mới nhắm trực tiếp vào các công ty MCN này, vì thông qua chiến dịch “Dọn dẹp ngành Livestream Internet” các cơ quan có thẩm quyền Trung Quốc phát hiện rằng nhiều streamer giả mạo và thô tục thực ra không có khả năng tự quản lý lưu lượng truy cập, thay vào đó là các đội ngũ MCN đang vận hành toàn bộ hoạt động đằng sau hậu trường.
