Gửi bình luận
VHXQ - Trong bối cảnh thời trang ăn liền (fast fashion) phát triển mạnh, một thế hệ nhà thiết kế trẻ, đặc biệt là Gen Z và Millennials, đang tìm cách làm mới thời trang bản địa (local fashion). Bằng việc kết hợp giá trị truyền thống với tư duy sáng tạo và xu hướng tiêu dùng bền vững, họ góp phần đưa lụa và thổ cẩm xứ Quảng đến gần hơn với đời sống đương đại, mở ra những hướng đi mới cho các làng nghề.
Với người dân xứ Quảng, lụa tơ tằm Mã Châu và thổ cẩm Cơ Tu không chỉ là chất liệu may mặc, mà còn lưu giữ lịch sử, ký ức văn hóa và kỹ nghệ của nhiều thế hệ. Tuy nhiên, trong thời gian dài, sản phẩm làng nghề chủ yếu tồn tại dưới dạng quà lưu niệm hoặc vải khổ hẹp, chưa có nhiều ứng dụng trong đời sống hiện đại. Dù nghệ nhân có tay nghề cao, sản phẩm vẫn gặp khó khăn khi tiếp cận thị trường bởi hạn chế về kiểu dáng, tính ứng dụng và thị hiếu người tiêu dùng. Nỗi lo mai một vẫn hiện hữu trong những làng nghề truyền thống.
Nếu lụa Mã Châu nổi bật bởi những dải tơ mềm mại, óng ả, mang nét đằm thắm của vùng châu thổ ven sông Thu Bồn, thì thổ cẩm Cơ Tu gây ấn tượng với những mảng màu tương phản, họa tiết hình học và kỹ thuật dệt cườm độc đáo. Mỗi chất liệu mang một vẻ đẹp riêng, kết tinh từ môi trường sống, kinh nghiệm lao động và đời sống văn hóa của cộng đồng.
Sự xuất hiện của những nhà thiết kế trẻ đang mở ra cơ hội để chất liệu truyền thống bước vào không gian thời trang đương đại. Lụa Mã Châu và thổ cẩm Cơ Tu được đưa vào các thiết kế áo blazer, corset, đầm dạ hội và phụ kiện thời trang. Trên những phom dáng mới, chất liệu cũ tìm thấy cách biểu đạt khác, vừa giữ được nét riêng, vừa đáp ứng nhu cầu thẩm mỹ hôm nay. Nhà thiết kế Aldegonde Van Alsenoy (người Bỉ) là người tiên phong đưa thổ cẩm Cơ Tu kết hợp với thời trang hiện đại qua bộ sưu tập CO’TU,RE. Các nhà thiết kế Việt như Minh Hạnh, Lê Thanh Hòa cũng nhiều lần sử dụng lụa Mã Châu trong các bộ sưu tập nổi tiếng; hay đưa hoa văn và kỹ thuật dệt cườm Cơ Tu vào những thiết kế đương đại, tôn vinh cấu trúc hình học và triết lý tôn trọng thiên nhiên của đồng bào vùng cao.
Đằng sau mỗi thiết kế là sự gặp gỡ giữa hai thế hệ. Nghệ nhân gìn giữ kỹ thuật, kinh nghiệm và ký ức văn hóa; nhà thiết kế mang đến tư duy thị trường, khả năng cập nhật xu hướng và phương thức kể chuyện bằng ngôn ngữ thời trang. Đó cũng là câu chuyện của cô gái trẻ Bh’riu Thị Prăm cùng các bạn trẻ trong hợp tác xã ở Đông Giang. Nhận ra muốn thổ cẩm đi xa phải thay đổi khổ vải, giảm độ thô ráp nhưng giữ nguyên hoa văn cườm độc đáo, Prăm đã góp phần biến những thước vải làng nghề thành chất liệu cho các bộ sưu tập dạ hội, trang phục ứng dụng và những dòng sản phẩm du lịch như túi xách, khăn, phụ kiện...
Sự kết hợp ấy không chỉ làm mới diện mạo sản phẩm mà còn tạo cầu nối giữa làng nghề với thị trường, giữa giá trị truyền thống với nhu cầu của người tiêu dùng hiện đại. Bởi vậy, đưa chất liệu truyền thống xứ Quảng vào thời trang ứng dụng không đơn thuần là thay đổi kiểu dáng, mà còn là tìm kiếm một cách thức để di sản tiếp tục hiện diện trong dòng chảy đương đại.
Không chỉ mang ý nghĩa làm mới sản phẩm, sự chuyển mình của lụa và thổ cẩm xứ Quảng còn mở ra triển vọng đưa chất liệu bản địa tiếp cận thị trường rộng lớn hơn. Trong bối cảnh thời trang bền vững (sustainable fashion) trở thành xu hướng đáng chú ý, chất liệu tự nhiên và kỹ thuật thủ công truyền thống có thêm cơ hội chạm đến những người tiêu dùng quan tâm môi trường, nguồn gốc sản phẩm và bản sắc văn hóa.
Với các nhà thiết kế trẻ, chất liệu truyền thống không chỉ là điểm nhấn thẩm mỹ mà còn là câu chuyện về vùng đất và con người đã tạo nên nó. Lụa Mã Châu hay thổ cẩm Cơ Tu vì thế có thể vượt khỏi giới hạn của món quà lưu niệm, hướng đến những dòng sản phẩm thời trang và du lịch có giá trị cao hơn. Khi được đặt trong một thiết kế phù hợp, chất liệu bản địa vừa phát huy vẻ đẹp riêng, vừa giúp người mặc tiếp cận gần hơn với văn hóa xứ Quảng.
Thị hiếu của người tiêu dùng trẻ cũng mở ra những khả năng mới. Bên cạnh việc cập nhật xu hướng thời trang quốc tế, họ ngày càng quan tâm đến các sản phẩm có câu chuyện, mang dấu ấn văn hóa và gắn với tinh thần tiêu dùng có trách nhiệm. Đây là cơ hội để những thiết kế từ chất liệu tự nhiên xứ Quảng tìm được vị trí riêng trên thị trường.
Tuy nhiên, để cơ hội ấy trở thành nền tảng phát triển lâu dài, sáng tạo cần song hành với khả năng tiêu thụ sản phẩm và sinh kế của người làm nghề. Bảo tồn không chỉ là giữ lại kỹ thuật dệt hay hoa văn truyền thống, mà còn là tạo điều kiện để nghệ nhân tiếp tục gắn bó với nghề. Khi mỗi mét lụa, mỗi đường dệt tạo ra giá trị kinh tế tương xứng, nghề truyền thống mới có thêm cơ hội được duy trì qua các thế hệ.
Bằng tư duy sáng tạo và sự nhạy bén với thị trường, thế hệ trẻ đang góp phần mang đến diện mạo mới cho lụa Mã Châu và thổ cẩm Cơ Tu. Từ sự gặp gỡ giữa kỹ nghệ của tiền nhân và ngôn ngữ thời trang đương đại, những chất liệu truyền thống đang có cơ hội đi xa hơn, đồng thời mở ra hướng phát triển bền vững cho các làng nghề trăm năm.