Ý mở cửa lối đi bí mật của hoàng đế La Mã cho khách tham quan

Theo Reuters, hành lang này được đặt tên theo Hoàng đế Commodus (trị vì 180 - 192 SCN), nhân vật từng xuất hiện trong bộ phim nổi tiếng Gladiator.

Con đường ngầm cho phép hoàng đế bí mật bước vào đấu trường để theo dõi các trận đấu của đấu sĩ và những màn trình diễn khốc liệt mà không phải đi cùng đám đông dân chúng. Hành lang Commodus được xây dựng xuyên qua nền móng của Colosseum vào khoảng cuối thế kỷ 1 đến đầu thế kỷ 2 SCN - tức vài thập niên sau khi đấu trường khánh thành năm 80 SCN.

AP cho biết, con đường được phát hiện vào thế kỷ 19 nhưng vẫn được đóng kín nhiều thập kỷ do điều kiện ẩm thấp và hư hại cấu trúc. Sau một thời gian dài phục hồi, nay khoảng 30m đầu tiên của lối đi đã được mở cửa cho du khách.

“Đây là lần đầu tiên du khách có thể đi qua con đường mà chỉ hoàng đế từng được phép bước vào. Họ sẽ cảm nhận được cảm giác làm người quyền lực nhất đế chế”, nhà khảo cổ Barbara Nazzaro, người giám sát việc trùng tu, chia sẻ với Reuters.

Theo mô tả của Công viên khảo cổ Đấu trường La Mã, hành lang từng được ốp tường bằng đá cẩm thạch, sau đó thay thế bằng thạch cao vẽ phong cảnh. Mái vòm của lối đi có phù điêu stucco mô tả các cảnh thần thoại, còn các hốc tường trang trí hình ảnh những màn đấu gấu, nhào lộn - tái hiện không khí sôi động của đấu trường 2.000 năm trước.

Hiện chỉ còn lại một phần nhỏ của lớp trang trí nguyên bản do độ ẩm cao dưới lòng đất, nhưng các nhà bảo tồn đã dùng mô phỏng 3D và chiếu sáng thực tế ảo để tái hiện diện mạo cổ xưa. Reuters thông tin, tên gọi “Commodus” được đặt vì trong biên niên sử có ghi chép rằng hoàng đế này từng thoát chết sau một vụ ám sát trong một đường hầm ngầm, rất có thể chính là lối đi này.

Dự án trùng tu kéo dài gần một năm, bắt đầu từ tháng 10/2024 đến 9/2025, với sự hợp tác giữa Bộ Văn hóa Ý và các chuyên gia khảo cổ quốc tế. Công tác gồm gia cố nền, khử ẩm, phục hồi thạch cao, lắp hệ thống chiếu sáng mô phỏng ánh sáng mặt trời và lắp đặt màn hình tương tác để du khách hiểu hơn về cấu trúc công trình.

Giai đoạn hai của dự án sẽ mở rộng thêm phần đường hầm dẫn ra bên ngoài đấu trường, nơi được cho là nối tới Ludi Magnus, trường đào tạo đấu sĩ lớn nhất Rome cổ đại.

Từ tháng 10/2025, khách tham quan Colosseum có thể đặt vé vào “Hành lang Commodus” trong khuôn khổ tour khảo cổ đặc biệt. “Chúng tôi không chỉ mở cửa một đường hầm, mà mở ra một chương mới của lịch sử sống động”, đại diện Công viên Khảo cổ Colosseum cho biết trong thông cáo.

Việc công khai lối đi này được xem là bước tiến lớn trong nỗ lực giúp công chúng tiếp cận di sản, đưa nơi từng chỉ dành cho giới hoàng đế trở thành không gian trải nghiệm cho mọi người. Tuy nhiên, giới chuyên môn cũng cảnh báo thách thức bảo tồn lâu dài do độ ẩm và thoát nước kém dưới lòng đất.

Dưới ánh sáng dịu của hệ thống chiếu mới, du khách giờ đây có thể bước qua những phiến đá cũ kỹ nơi bước chân các hoàng đế từng vang lên. Cảm giác “làm hoàng đế”, như lời Barbara Nazzaro nói, không chỉ nằm ở lối đi bí mật, mà còn ở sự kết nối giữa quyền lực, lịch sử và ký ức nhân loại được tái sinh trong lòng thành Rome cổ kính.