Giáo dục - Việc làm

Chuyển đổi số giáo dục, từ nền tảng đến giá trị thực chất

NGỌC HÀ - THU HÀ - NHẬT HẠ - LÊ PHẠM • 29/10/2026 08:00

Chuyển đổi số đang từng bước thay đổi công tác quản lý, phương thức tổ chức dạy học và cung cấp dịch vụ giáo dục. Hiệu quả của chuyển đổi số không nằm ở số lượng thiết bị hay phần mềm được trang bị vào trường học, mà ở khả năng giải quyết những vấn đề thực tiễn, giảm áp lực công việc cho giáo viên, nâng cao chất lượng giáo dục và mở rộng cơ hội học tập cho học sinh.

thpt-tran-phu.jpg
Ứng dụng chuyển đổi số được các trường học trên địa bàn thành phố tích cực triển khai. Trong ảnh: Phòng học STEM của Trường THPT Trần Phú (phường Hải Châu). Ảnh: Ngọc Hà

Số hóa quản lý, nâng chất lượng điều hành

Trong công tác quản lý, điều hành tại các cơ sở giáo dục Đà Nẵng, dữ liệu ngành được số hóa, học bạ điện tử, sổ điểm điện tử và chữ ký số... từng bước thay thế phương thức xử lý thủ công. Yêu cầu đặt ra hiện nay là khai thác hiệu quả dữ liệu, liên thông hệ thống và giảm thao tác trùng lặp trong công việc.

Dữ liệu trở thành nền tảng quản trị

Sau khi sáp nhập 3 trường mầm non Đại Phong, Đại Minh và Đại Cường, Trường Mầm non Vu Gia (xã Vu Gia) hiện có 35 nhóm lớp với 898 trẻ. Quy mô lớn hơn, địa bàn rộng và nhiều điểm trường đòi hỏi công tác quản lý, kết nối đội ngũ và tổ chức các hoạt động nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ phải đổi mới.

Cô Nguyễn Thị Tài, Hiệu trưởng Trường Mầm non Vu Gia cho biết, trong điều kiện đó, chuyển đổi số được nhà trường xác định là giải pháp hỗ trợ tối ưu. Các kế hoạch, báo cáo, hồ sơ chuyên môn và dữ liệu từng bước được số hóa, lưu trữ, chia sẻ có hệ thống. Nhờ vậy, ban giám hiệu thuận lợi hơn trong theo dõi tiến độ công việc, tìm kiếm thông tin và điều hành hoạt động giữa các điểm trường.

Việc số hóa tại Trường Mầm non Vu Gia không đơn thuần là chuyển hồ sơ giấy sang hồ sơ điện tử. Từ thay đổi cách tổ chức công việc, phối hợp chuyên môn cho đến sử dụng dữ liệu trong điều hành, nhà trường có điều kiện hạn chế những thao tác lặp lại, giảm thời gian xử lý hành chính và dành thêm nguồn lực cho hoạt động giáo dục.

Theo bà Lê Thị Bích Thuận, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Với ngành giáo dục, khai thác dữ liệu hiệu quả sẽ giúp nhà quản lý đưa ra quyết định có cơ sở, thay cho cách điều hành chủ yếu dựa vào báo cáo và kinh nghiệm.

Tại Đà Nẵng, hiện tất cả dữ liệu ngành giáo dục được số hóa, quản lý từ cấp thành phố đến cấp xã. Toàn bộ cơ sở giáo dục đã đồng bộ dữ liệu với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, phục vụ triển khai học bạ số, sổ điểm điện tử, tuyển sinh đầu cấp, xét tốt nghiệp và tuyển sinh đại học. Cạnh đó, cơ sở giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên đều triển khai học bạ số, sổ điểm điện tử và tuyển sinh đầu cấp trực tuyến. Việc cấp chữ ký số miễn phí cho giáo viên là viên chức tạo điều kiện mở rộng xử lý văn bản, báo cáo trên môi trường điện tử. Ngành cũng đang triển khai văn bằng, chứng chỉ số.

Nền tảng dữ liệu ngành giáo dục Đà Nẵng
Những phần việc đã và đang triển khai
100%
dữ liệu ngành giáo dục được số hóa, quản lý từ cấp thành phố đến cấp xã
Đồng bộ dữ liệu với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cưToàn bộ cơ sở giáo dục
Học bạ số, sổ điểm điện tử, tuyển sinh đầu cấp trực tuyếnCơ sở giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên
Cấp chữ ký số miễn phíGiáo viên là viên chức
Văn bằng, chứng chỉ sốĐang triển khaiNgành giáo dục thành phố
1793093497387_5875728424282159635_5875728424282159635_0f83b85bbad0e0ed25565d14db42a7ef.jpg
Học sinh Trường THCS Lê Lợi (phường Ngũ Hành Sơn) trong giờ học STEM. Ảnh: Ngọc Hà

Kết nối các hệ thống thông tin

Dù đạt kết quả tích cực, quá trình số hóa quản lý giáo dục vẫn còn một số vướng mắc. Theo ông Lê Tú Anh, Phó Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội phường Hải Châu, hạn chế hiện nay là dữ liệu chưa đồng bộ hoàn toàn; hạ tầng, thiết bị tại một số trường còn hạn chế; nhân lực công nghệ thông tin tại cơ sở mỏng. Khối lượng hồ sơ, báo cáo điện tử tăng trong khi một bộ phận giáo viên còn gặp khó khăn khi sử dụng công nghệ.

Tại phường Hải Châu, Phòng Văn hóa - Xã hội phối hợp với Văn phòng HĐND và UBND phường, Sở Khoa học và Công nghệ, Trung tâm dữ liệu và hạ tầng thông tin, Trung tâm điều hành thông minh (IOC) cùng các đơn vị liên quan thiết lập, cấu hình, phân quyền và kiểm thử hệ thống quản lý văn bản, điều hành sau khi sắp xếp các trường học. Công việc này nhằm bảo đảm hệ thống thông tin vận hành ổn định, phục vụ hoạt động của các cơ sở giáo dục.

Thời gian tới, Phòng Văn hóa - Xã hội phường tham mưu UBND phường Hải Châu tập trung vào 6 định hướng: nâng cao chất lượng dữ liệu giáo dục; đẩy mạnh hồ sơ, văn bản điện tử và chữ ký số; hỗ trợ khai thác hiệu quả nền tảng dùng chung; bồi dưỡng năng lực số và kỹ năng sử dụng AI an toàn, có trách nhiệm; tăng cường phối hợp chính quyền - ngành giáo dục - nhà trường - phụ huynh; lựa chọn, đánh giá và nhân rộng những mô hình chuyển đổi số thực chất, phù hợp với từng trường.

Ở cấp thành phố, Khung kiến trúc số Đà Nẵng được ban hành theo Quyết định số 3291/QĐ-UBND ngày 30/12/2025, tạo định hướng chung cho việc xây dựng và kết nối các hệ thống thông tin. Đối với ngành giáo dục, cơ sở dữ liệu ngành đã cung cấp giao diện lập trình ứng dụng (API), kết nối và chia sẻ thông tin với hệ thống IOC của thành phố và kho dữ liệu của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Theo lãnh đạo ngành giáo dục, đây là điều kiện để khai thác dữ liệu phục vụ quản lý, phân tích và cung cấp dịch vụ số. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc vào chất lượng cập nhật, quy trình phối hợp và khả năng khai thác thông tin của từng đơn vị. Thời gian tới, việc chuẩn hóa dữ liệu học sinh, giáo viên, cơ sở giáo dục, văn bằng và kết quả học tập tiếp tục thực hiện thường xuyên. Cùng với đó, hướng dẫn thống nhất về cập nhật, khai thác dữ liệu, hồ sơ điện tử và chữ ký số; rà soát quy trình nội bộ để giảm thao tác trùng lặp; tăng cường tập huấn thực hành cho đội ngũ.

Mở hướng đổi mới dạy học

Trí tuệ nhân tạo (AI), học liệu số, STEM/STEAM và Robotics đang mở rộng phương thức tổ chức dạy học tại các trường ở Đà Nẵng.

nlb.jpg
Học sinh Trường THCS Nguyễn Lương Bằng (phường Liên Chiểu) thuyết trình sản phẩm tại Ngày hội chuyển đổi số năm 2026. Ảnh: THU HÀ.

Công nghệ hỗ trợ giáo viên thiết kế bài giảng, tạo môi trường trải nghiệm và khơi gợi khả năng sáng tạo của học sinh. Hiệu quả ứng dụng cần được đo bằng sự tiến bộ của người học, không phải số lượng thiết bị hay phần mềm được sử dụng.

Giáo viên giữ vai trò trung tâm

Tại Trường THCS Nguyễn Lương Bằng (phường Liên Chiểu), ứng dụng công nghệ được triển khai song song với đổi mới hoạt động dạy học. Nhà trường tổ chức các câu lạc bộ STEM cho học sinh khối 6, 7, 8; đồng thời tập huấn giáo viên sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để xây dựng bài trình chiếu, thiết kế đề kiểm tra, làm video và trò chơi học tập.

Thầy Huỳnh Duy Linh, Hiệu trưởng nhà trường cho biết, hằng tháng, Tổ hỗ trợ chuyển đổi số và công nghệ của trường tìm hiểu các công cụ mới, chia sẻ kinh nghiệm sử dụng phần mềm và hướng dẫn giáo viên khai thác AI theo yêu cầu chuyên môn.

kpr_9039.jpg
Phụ huynh, học sinh trải nghiệm tại Ngày hội chuyển đổi số ngành giáo dục năm 2026. Ảnh: THU HÀ.

Với giáo dục STEM và Robot học, nhà trường kết nối đơn vị cung cấp thiết bị để hỗ trợ chuyên môn, tổ chức hướng dẫn trực tuyến cho học sinh và phụ huynh. Học sinh có thêm thời gian thực hành, thử nghiệm và hoàn thiện sản phẩm. Qua đó, công nghệ phát huy giá trị khi được đặt trong một quá trình học tập có hướng dẫn, thực hành và kiểm tra kết quả.

Còn tại Trường Mầm non Vu Gia (xã Vu Gia), nhà trường vừa đưa vào sử dụng phòng thực hành STEAM với kinh phí đầu tư 883 triệu đồng. Không gian này được trang bị robot, máy chiếu vật thể, màn hình tương tác cùng các phương tiện phục vụ hoạt động khám phá.

Ở bậc phổ thông, Trường THPT Nguyễn Văn Thoại (phường Hòa Xuân) chủ động xây dựng kế hoạch giáo dục năng lực số và AI. Theo thầy Lê Mạnh Tấn, Phó Hiệu trưởng nhà trường, việc ứng dụng AI không giới hạn ở giáo viên Tin học. Nhà trường hướng dẫn đội ngũ sử dụng công cụ để thiết kế trò chơi học tập, xây dựng học liệu trực quan và hỗ trợ công việc chuyên môn. Cách làm này giúp giáo viên tiếp cận công nghệ thông qua những nhiệm vụ cụ thể, thay vì chỉ dừng ở việc tìm hiểu tính năng của phần mềm.

kpr_9431.jpg
Học sinh trải nghiệm tại Ngày hội chuyển đổi số ngành giáo dục. Ảnh: THU HÀ

Nhà trường cũng biên soạn cẩm nang “Tuổi trẻ với AI” để học sinh làm quen với công nghệ, hiểu bản chất và sử dụng có định hướng. Những câu lạc bộ Code Your Future, NVT STIC tạo môi trường để học sinh nghiên cứu, sáng tạo, phát triển năng lực AI và STEM. Việc phối hợp với cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và tổ chức liên quan giúp mở rộng cơ hội tiếp cận thực tiễn.

Đánh giá bằng năng lực và sự tiến bộ

Các mô hình tại Đà Nẵng cho thấy chuyển đổi số đang mở thêm không gian cho hoạt động trải nghiệm, thực hành và giải quyết vấn đề. Trong hai ngày 3 và 4/10/2026, tại Trường THCS Lý Tự Trọng (xã Tiên Phước), 70 học sinh tham gia chương trình “Robotics Day - Đánh thức tư duy công nghệ” do Thành đoàn Đà Nẵng phối hợp với UNICEF Việt Nam tổ chức. Học sinh được trải nghiệm Robotics, STEAM và thực hành công nghệ, qua đó phát triển tư duy sáng tạo, khả năng giải quyết vấn đề và niềm yêu thích khoa học.

truong-thcs-nguyen-binh-khiem-nhs.jpg
Học sinh Trường THCS Nguyễn Bá Chánh (phường Ngũ Hành Sơn) trong một hoạt động STEAM. Ảnh: N.H.

Tại Trường THCS Kim Đồng (phường Hải Châu), các tổ chuyên môn liên quan đều xây dựng chủ đề dạy học tích hợp STEM. Câu lạc bộ Robotics, lập trình và khoa học ứng dụng được duy trì. Học sinh của trường đạt chứng nhận Đồng Robotics toàn quốc; mô hình “Cánh tay thông minh phân loại vật thể” đoạt giải Nhất cấp phường và giải Nhì cấp thành phố.

Hay như Trường THCS Trưng Vương (phường Hải Châu) tổ chức cuộc thi STEM với hơn 50 sản phẩm. Một sản phẩm Robotics của trường vào vòng chung kết quốc gia; học sinh đoạt giải Nhất cuộc thi khoa học kỹ thuật cấp thành phố ở lĩnh vực “Hệ thống nhúng”. Những kết quả này cho thấy học sinh có cơ hội vận dụng kiến thức vào sản phẩm cụ thể, rèn kỹ năng hợp tác, thử nghiệm và điều chỉnh giải pháp.

Trên cơ sở nhiệm vụ trọng tâm chuyển đổi số năm học 2026 - 2027 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, ngành giáo dục Đà Nẵng tập trung thực hiện hiệu quả các nhóm nhiệm vụ trọng tâm, cốt lõi về chuyển đổi số. Định hướng lâu dài, ngành giáo dục thành phố hướng tới môi trường giáo dục số kết nối, an toàn, lấy người học và nhà giáo làm trung tâm.

Các hệ thống có khả năng liên thông, hồ sơ học tập được phát triển liên tục. Dữ liệu trên cơ sở dữ liệu ngành phải đảm bảo chất lượng theo phương châm “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung” để làm nền tảng, trở thành nguồn thông tin tin cậy phục vụ quản lý, điều hành, thống kê, báo cáo, ban hành quyết định, dự báo và hoạch định chính sách giáo dục.

Phương châm chất lượng dữ liệu ngành
đúng
đủ
sạch
sống
thống nhất
dùng chung
Dữ liệu đạt chuẩn trở thành nguồn thông tin tin cậy phục vụ quản lý, điều hành, thống kê, báo cáo, ban hành quyết định, dự báo và hoạch định chính sách giáo dục.

Giải pháp kết nối hệ sinh thái

Hạ tầng chưa đồng đều, dữ liệu còn thiếu liên thông, năng lực số của đội ngũ và nhân lực kỹ thuật tại trường học vẫn là những vấn đề cần giải quyết để việc ứng dụng công nghệ vào dạy học đạt hiệu quả cao hơn.

tran-phu.jpg
Chuyển đổi số góp phần nâng chất lượng dạy và học. Trong ảnh: Học sinh Trường THPT Trần Phú (phường Hải Châu) trong một giờ học STEM. Ảnh: LÊ PHẠM.

Đầu tư đồng bộ

Chuyển đổi số giáo dục tại Đà Nẵng đã có nền tảng quan trọng với 100% dữ liệu ngành được số hóa, toàn bộ cơ sở giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên triển khai học bạ số, sổ điểm điện tử. Tuy nhiên, mức độ sẵn sàng giữa các cơ sở giáo dục chưa đồng đều. Hạ tầng, thiết bị tại một số trường còn hạn chế; kỹ năng công nghệ của một bộ phận giáo viên chưa đáp ứng yêu cầu; nhân lực phụ trách công nghệ thông tin tại trường học còn mỏng.

Trong quá trình triển khai chuyển đổi số, các trường vẫn gặp khó khăn do dữ liệu chưa đồng bộ hoàn toàn, thiết bị còn thiếu và khối lượng hồ sơ, báo cáo điện tử tăng. Điều này đặt ra yêu cầu phải rà soát quy trình, hoàn thiện khả năng liên thông và tăng hỗ trợ kỹ thuật cho cơ sở.

Thực tế tại các trường cho thấy đầu tư thiết bị cần đi cùng kế hoạch khai thác, bảo trì và bồi dưỡng người sử dụng. Trường THPT Nguyễn Văn Thoại (phường Hòa Xuân) có hai phòng công nghệ thông tin và một không gian sáng chế phục vụ thực hành. Nhà trường duy trì kế hoạch bảo trì, nâng cấp thiết bị định kỳ, đồng thời hướng dẫn giáo viên ứng dụng AI vào công việc chuyên môn. Đây là cách tiếp cận gắn đầu tư với vận hành và năng lực sử dụng.

Trường THCS Nguyễn Lương Bằng (phường Liên Chiểu) cũng được đầu tư 1,8 tỷ đồng xây dựng phòng STEM. Nhà trường tổ chức các câu lạc bộ STEM cho học sinh các khối, mỗi câu lạc bộ có khoảng 20-25 em. Nhờ vậy, học sinh có điều kiện tìm hiểu kiến thức, thực hành và phát triển khả năng sáng tạo thông qua các hoạt động cụ thể.

Bên cạnh hạ tầng, chất lượng dữ liệu là vấn đề cốt lõi. Dữ liệu thiếu chính xác, cập nhật chậm hoặc lưu trữ phân tán sẽ hạn chế khả năng khai thác trong quản lý và điều hành. Theo Sở Giáo dục và Đào tạo, thời gian tới, ngành tiếp tục chuẩn hóa dữ liệu học sinh, giáo viên, cơ sở giáo dục, văn bằng và kết quả học tập; xác định trách nhiệm cập nhật của từng đơn vị; xây dựng quy trình chia sẻ và sử dụng dữ liệu thống nhất. Đồng thời bảo đảm an toàn dữ liệu cá nhân ngay trong quá trình triển khai.

kpr_9201.jpg
Các địa phương có nhiều cách làm hay để kết nối, triển khai hoạt động chuyển đổi số trong giáo dục. Trong ảnh: Các gian hàng của địa phương thu hút nhiều người tham quan, trải nghiệm tại Ngày hội chuyển đổi số giáo dục năm 2026. Ảnh: NHẬT HẠ.

Phối hợp, bảo đảm cơ hội tiếp cận

Chuyển đổi số giáo dục không thể chỉ dựa vào nỗ lực riêng của từng trường mà cần phân vai rõ ràng. Ngành giáo dục giữ vai trò định hướng chuyên môn, quy định nghiệp vụ và nền tảng; chính quyền địa phương nắm tình hình địa bàn, điều phối, kết nối và hỗ trợ; nhà trường tổ chức thực hiện; giáo viên, nhân viên trực tiếp vận hành; phụ huynh và học sinh cùng tham gia.

Tại phường Hải Châu, chính quyền địa phương hỗ trợ các trường triển khai hệ thống quản lý, ứng dụng AI, cập nhật dữ liệu và thực hiện hồ sơ điện tử. Hội thi sáng kiến công nghệ thông tin trong giáo dục năm 2026 thu hút 571 sáng kiến ở các cấp học mầm non, tiểu học và THCS. Trong số này, có 220 sáng kiến được xếp loại đạt trở lên, chiếm 38,5%. Hoạt động giúp khuyến khích giáo viên, cán bộ quản lý và nhân viên tìm giải pháp công nghệ phục vụ công việc thực tế.

Hội thi sáng kiến công nghệ thông tin trong giáo dục năm 2026
Phường Hải Châu · Cấp học mầm non, tiểu học và THCS
Xếp loại đạt trở lên
Mỗi ô là một sáng kiến
571sáng kiến tham gia hội thi
220sáng kiến xếp loại đạt trở lên
38,5%
tỷ lệ sáng kiến đạt trở lên

Một số trường còn thành lập nhóm hỗ trợ chuyển đổi số để hướng dẫn đồng nghiệp sử dụng nền tảng và cơ sở dữ liệu ngành. Cách làm này tạo điều kiện chia sẻ kinh nghiệm ngay tại cơ sở, giúp giáo viên có thể trao đổi, xử lý vướng mắc trong quá trình sử dụng. Những sáng kiến phù hợp cần được đánh giá, hoàn thiện và phổ biến để tránh tình trạng mỗi trường tự phát triển một giải pháp riêng, gây phân tán nguồn lực.

Theo đánh giá của Sở Khoa học và Công nghệ, ngành giáo dục thành phố đã đạt nhiều kết quả trong chuyển đổi số. Hiện tất cả cơ sở giáo dục sử dụng cơ sở dữ liệu ngành để quản lý trường, lớp, học sinh, đội ngũ và cơ sở vật chất; triển khai sổ điểm điện tử, học bạ số, tuyển sinh đầu cấp trực tuyến.

Để phát huy hiệu quả các nền tảng đã có, Sở Khoa học và Công nghệ đề xuất 5 định hướng trọng tâm trong thời gian tới. Trước hết, ngành giáo dục cần chuẩn hóa, làm giàu dữ liệu theo Khung dữ liệu quốc gia và Kiến trúc dữ liệu thành phố; xây dựng các bộ dữ liệu chủ về học sinh, giáo viên, cơ sở giáo dục, văn bằng và kết quả học tập. Dữ liệu cần được cập nhật thường xuyên, kết nối qua Kho dữ liệu dùng chung và nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu (LGSP) của thành phố, phục vụ công tác điều hành, phân tích và cung cấp dịch vụ số.

Cùng với dữ liệu, thành phố xây dựng chiến lược ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giáo dục, ưu tiên các công cụ hỗ trợ giáo viên soạn bài, xây dựng học liệu số; hỗ trợ học sinh học tập, đánh giá năng lực; trợ giúp cán bộ quản lý trong điều hành; chú trọng kỹ năng sử dụng trí tuệ nhân tạo an toàn, đạo đức số, bảo vệ dữ liệu cá nhân và khai thác dữ liệu trong dạy học; phát huy vai trò của giáo viên trong hướng dẫn kỹ năng số.

Bên cạnh đó, chuyển đổi số giáo dục cũng gắn với bảo đảm an toàn thông tin và quản trị dữ liệu. Ngành tăng cường kiểm tra an toàn hệ thống, bảo vệ dữ liệu cá nhân của học sinh, giáo viên, đồng thời xây dựng quy chế quản trị, chia sẻ dữ liệu thống nhất trong toàn ngành.

Về lâu dài, Sở Khoa học và Công nghệ đề xuất xây dựng Kế hoạch chuyển đổi số ngành giáo dục thành phố giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035, phù hợp với định hướng của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Cùng với kế hoạch này, đầu tư đồng bộ thiết bị, máy tính và đường truyền cho các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, tạo điều kiện triển khai mục tiêu trường học chuyển đổi số trong năm học 2026 - 2027.

Nội dung: NGỌC HÀ - THU HÀ - NHẬT HẠ - LÊ PHẠM
Trình bày: MINH TẠO

(0) Bình luận
Chuyển đổi số giáo dục, từ nền tảng đến giá trị thực chất
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO