Giáo dục - Việc làm

Dạy học theo lựa chọn tổ hợp: Bài toán thích ứng ở trường THPT

PHẠM THỊ THU HÀ • 22/11/2026 08:20

ĐNCT - Chương trình giáo dục phổ thông (GDPT) 2018 mở rộng quyền lựa chọn môn học, tạo điều kiện để học sinh phát huy năng lực, sở trường và định hướng nghề nghiệp.

Học sinh lớp 12 Trường THPT Nguyễn Văn Thoại trong giờ học Lịch sử. Ảnh: NGỌC HÀ
Học sinh lớp 12 Trường THPT Nguyễn Văn Thoại trong giờ học Lịch sử. Ảnh: NGỌC HÀ

Sự đa dạng trong lựa chọn cũng đặt ra yêu cầu đối với các trường THPT trong tổ chức lớp học, bố trí đội ngũ và bảo đảm chất lượng dạy học.

Linh hoạt tổ chức tổ hợp môn học

Tại Trường THPT Nguyễn Văn Thoại (phường Hòa Xuân), việc xây dựng tổ hợp được thực hiện thông qua khảo sát, tư vấn và đăng ký ngay từ đầu cấp. Theo thầy Lê Mạnh Tấn, Phó Hiệu trưởng nhà trường, các nhóm môn được xây dựng trên cơ sở định hướng ngành nghề, nhóm ngành tuyển sinh đại học và khả năng đáp ứng của đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất.

Ví dụ, năm học 2026-2027, nhà trường xây dựng 6 tổ hợp, phương án các tổ hợp được công khai để phụ huynh, học sinh góp ý tại buổi sinh hoạt đầu cấp.

Sau đó, học sinh đăng ký trực tuyến, nhà trường theo dõi số lượng từng nhóm môn để điều chỉnh phù hợp. Nhờ ứng dụng công nghệ thông tin trong khảo sát, đăng ký, 100% học sinh được bố trí vào lớp theo nguyện vọng 1.

Tương tự, Trường THPT Sơn Trà (phường An Hải) xây dựng khoảng 6 tổ hợp môn học mỗi năm, trong đó 3 tổ hợp thiên về khoa học tự nhiên, 3 tổ hợp thiên về khoa học xã hội. Thực tế, học sinh có xu hướng lựa chọn nhóm khoa học xã hội đông hơn.

Nhà trường cho phép mỗi em đăng ký 2 nguyện vọng; hơn 90% học sinh được bố trí theo nguyện vọng 1. Với những tổ hợp vượt khả năng tiếp nhận, tối đa khoảng 50 học sinh/lớp, trường căn cứ điểm tuyển sinh đầu vào để sắp xếp, những em chưa đạt nguyện vọng 1 được chuyển sang nguyện vọng 2.

Theo thầy Bùi Minh Quảng, Hiệu trưởng Trường THPT Sơn Trà, qua 3 năm triển khai, bình quân mỗi năm chỉ khoảng 5 học sinh có nhu cầu chuyển đổi tổ hợp. Những trường hợp này được khảo sát, đánh giá năng lực trước khi nhà trường xem xét tạo điều kiện chuyển đổi.

Tại Trường THPT Thái Phiên (phường Thanh Khê), công tác tư vấn được triển khai ngay sau khi học sinh trúng tuyển vào lớp 10.

Theo cô Phạm Thị Trinh, Hiệu trưởng nhà trường, trước đây một bộ phận học sinh có tâm lý e ngại môn khoa học tự nhiên vì cho rằng khó học, trong khi các môn khoa học xã hội dễ đạt điểm cao hơn. Tuy nhiên, việc lựa chọn theo tâm lý nhất thời có thể ảnh hưởng đến định hướng ngành nghề và cơ hội xét tuyển đại học sau này.

Nhờ chú trọng tư vấn từ đầu cấp, những năm qua, số học sinh có nhu cầu chuyển đổi tổ hợp tại trường không nhiều.

Dù có cách tổ chức khác nhau, các trường đều phải tính toán giữa nguyện vọng học sinh và điều kiện thực tế. Theo lý thuyết, học sinh có nhiều phương án kết hợp môn học, nhưng nhà trường không thể tổ chức tất cả tổ hợp mà phải căn cứ số lượng đăng ký, đội ngũ giáo viên và cơ sở vật chất.

Thực tế này cho thấy, tổ chức dạy học theo lựa chọn không đơn thuần là tổng hợp nguyện vọng rồi phân chia lớp mà đòi hỏi nhà trường dự báo nhu cầu, cân đối nguồn lực và tư vấn hướng nghiệp từ sớm.

Học sinh và phụ huynh phải hiểu rõ sở thích, năng lực, nắm đầy đủ thông tin về đặc điểm môn học, yêu cầu ngành nghề và phương thức tuyển sinh để có lựa chọn phù hợp, hạn chế thay đổi giữa chừng.

Giáo viên Trường THPT Nguyễn Văn Thoại không ngừng cải thiện, đổi mới phương pháp dạy học để tạo sự hứng khởi cho học sinh. Ảnh: NGỌC HÀ
Giáo viên Trường THPT Nguyễn Văn Thoại không ngừng cải thiện, đổi mới phương pháp dạy học để tạo sự hứng khởi cho học sinh. Ảnh: NGỌC HÀ

Cân bằng giữa mục tiêu chương trình và yêu cầu thi cử

Một vấn đề được các trường THPT quan tâm là bảo đảm sự hài hòa giữa dạy học theo lựa chọn và yêu cầu của kỳ thi tốt nghiệp THPT. Nhà trường vừa phải thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện theo chương trình, vừa giúp học sinh chuẩn bị tốt cho kỳ thi cuối cấp.

Tại Trường THPT Sơn Trà, sau học kỳ I, nhà trường phân loại kết quả học tập, đánh giá năng lực để tổ chức các lớp ôn tập miễn phí cho học sinh cần củng cố kiến thức.

Riêng hai môn bắt buộc Toán và Ngữ văn, trường bố trí tăng cường mỗi môn 1-2 tiết/tuần nhằm giúp học sinh hệ thống kiến thức, bổ sung những nội dung còn hạn chế. Việc phân hóa đối tượng ôn tập giúp học sinh được hỗ trợ đúng nhu cầu, nâng cao hiệu quả chuẩn bị cho kỳ thi.

Trong khi đó, Trường THPT Thái Phiên chú trọng nâng cao chất lượng ngay trong giờ học chính khóa. Giáo viên tăng cường giám sát việc ghi chép, thực hành và hoàn thành nhiệm vụ học tập tại lớp, hạn chế dồn bài tập về nhà.

Đặc biệt, trường duy trì nghiêm túc yêu cầu kiến thức, kỹ năng của Chương trình GDPT 2018 ở tất cả môn học, không cắt xén thời lượng các môn ít được lựa chọn hoặc không thuộc nhóm môn thi để tập trung cho những môn phục vụ xét tuyển. Hoạt động kiểm tra, thi thử tốt nghiệp THPT cũng được tăng cường nhằm giúp học sinh làm quen cấu trúc đề, rèn luyện kỹ năng phân bổ thời gian và tự đánh giá năng lực.

Không chỉ tổ chức dạy học, ôn tập, giáo viên còn giữ vai trò định hướng nghề nghiệp, giúp học sinh lựa chọn môn học và ngành nghề phù hợp.

Cô Đặng Lê Thu Thủy, Tổ trưởng chuyên môn tổ Tiếng Anh, Trường THPT Nguyễn Văn Thoại (phường Hòa Xuân) cho biết, giáo viên trước hết phải giúp học sinh nhận diện năng lực, sở thích của bản thân, từ đó lựa chọn tổ hợp môn và ngành học phù hợp. Việc thường xuyên cập nhật những ngành nghề mới cũng giúp học sinh có thêm thông tin để định hướng tương lai, thích ứng với thị trường lao động.

“Công tác tư vấn học tập, hướng nghiệp cần được duy trì trong suốt quá trình học tập để học sinh hiểu rõ năng lực, sở thích, yêu cầu ngành nghề và phương thức tuyển sinh, từ đó có lựa chọn phù hợp. Người thầy phải là người truyền cảm hứng và đồng hành, để mỗi kỳ thi không chỉ là điểm số, mà là bước chuẩn bị vững vàng cho hành trình tương lai của các em”, cô Thủy khẳng định.

(0) Bình luận
x
Nổi bật
Dạy học theo lựa chọn tổ hợp: Bài toán thích ứng ở trường THPT
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO