Hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) chứng kiến bước ngoặt bất ngờ: thông qua Tuyên bố chung ngay ngày khai mạc, thể hiện sức mạnh ngoại giao kiên cường và thắng lợi của chủ nghĩa đa phương.
Phá vỡ thế bế tắc
Thông lệ lâu nay của G20 là các nhà lãnh đạo phải làm việc suốt hội nghị mới có thể đạt được tuyên bố chung vào phút chót. Tuy nhiên, lần này nước chủ nhà Nam Phi đã đảo ngược kịch bản đó. Theo AP, ngay trong ngày khai mạc, hội nghị tạo nên cú “bẻ lái” bất ngờ khi thông qua Tuyên bố chung.
Với các quốc gia Nam bán cầu, đặc biệt là châu Phi, lần đầu tiên trở thành chủ nhà của hội nghị G20 kể từ khi cơ chế này ra đời năm 1999, việc các nền kinh tế còn lại trong nhóm đồng thuận thẳng thắn như vậy được xem như thắng lợi mang tính biểu tượng của tinh thần hợp tác mạnh mẽ.
Reuters dẫn lời Bộ trưởng Quan hệ và Hợp tác quốc tế Ronald Lamola mô tả đây là nỗ lực kéo dài cả năm trời. Trong bối cảnh Mỹ gây áp lực, động thái chốt tuyên bố ngay khi khai mạc thể hiện sự quyết tâm đối với phần còn lại của thế giới trong việc không để G20 bị chi phối bởi một quốc gia đơn lẻ và không thể để những bất đồng lớn phủ bóng lên mục tiêu của hội nghị.
Việc nhanh chóng thông qua Tuyên bố chung cho thấy sự gắn kết ngày càng tăng giữa các nước Nam bán cầu, cùng với sự tham gia thực tế từ các đối tác châu Âu và châu Á.
Tinh thần hỗ trợ các nước đang phát triển
Global Times cho biết, tuyên bố phản ánh nhận thức chung rằng các thách thức toàn cầu đòi hỏi phối hợp công bằng, mở ra cơ hội cho một thế giới phát triển bền vững và bao trùm hơn. Điều đáng hoan nghênh là các ưu tiên nổi bật trong tuyên bố đều tập trung vào khả năng phục hồi sau thảm họa, giảm gánh nặng nợ, chuyển đổi năng lượng công bằng và quyền tự chủ đối với khoáng sản thiết yếu cho các nước đang phát triển và nước nghèo.
Cụ thể, tuyên bố cảnh báo các thảm họa ngày càng dày đặc khiến hệ thống ứng phó toàn cầu bị quá tải, điều mà các quốc đảo nhỏ và nước nghèo cảm nhận rõ nhất. Thông điệp ở đây rất nhân văn khi nhấn mạnh những quốc gia đang ở tuyến đầu của biến đổi khí hậu cần sự hỗ trợ thực chất, không phải lời hứa suông.
Về năng lượng, G20 nhấn mạnh một con số gây ám ảnh: hơn 600 triệu người châu Phi vẫn chưa tiếp cận sử dụng điện. Việc đề ra mục tiêu tăng gấp 3 công suất năng lượng tái tạo toàn cầu và tăng gấp đôi hiệu quả năng lượng năm 2030 là lời khẳng định về quyền tiếp cận năng lượng, điều kiện tối thiểu để phát triển.
Một nội dung khác là vấn đề nợ công của các nước đang phát triển. G20 kêu gọi cải thiện các cơ chế xóa nợ, hoán đổi nợ và tạo điều kiện lớn hơn cho vay ưu đãi đối với các nền kinh tế đang gặp khó khăn.
Tuyên bố cũng lần đầu tiên đề cập Khung khoáng sản thiết yếu, bộ hướng dẫn tự nguyện nhằm xây dựng chuỗi giá trị khoáng sản minh bạch, bền vững và có khả năng phục hồi. Trong bối cảnh thế giới chạy đua đất hiếm để phục vụ chuyển đổi năng lượng và sản xuất công nghệ cao, khung này gửi đi thông điệp rõ ràng rằng khoáng sản không chỉ để xuất thô; các nước sở hữu tài nguyên có quyền dùng chúng để làm chất xúc tác cho việc gia tăng giá trị và phát triển toàn diện. Đây là lời tuyên bố mạnh mẽ nhất của G20 về quyền tự chủ tài nguyên trong nhiều năm qua, đánh dấu bước tiến mang đậm tinh thần của Nam Bán cầu.
RIA Novosti dẫn lời Bộ trưởng Quan hệ và Hợp tác Quốc tế Nam Phi Ronald Lamola khẳng định, việc G20 thông qua tuyên bố tại Hội nghị thượng đỉnh khẳng định sức sống và thắng lợi của chủ nghĩa đa phương; đồng thời là bước tiến tới việc xây dựng cầu nối với các quốc gia Nam bán cầu.
