ĐNO - Dù liên tục siết trừng phạt, Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) vẫn duy trì giao dịch thương mại hàng tỷ USD với Nga. Nghịch lý này phơi bày giới hạn và mâu thuẫn trong chính sách phương Tây.
Phụ thuộc chiến lược chưa thể dứt bỏ
Theo dữ liệu mới nhất CNN ghi nhận, kim ngạch thương mại Mỹ - Nga giảm tới 90% so với trước khi xung đột ở Ukraine nổ ra. Tuy nhiên, năm 2024, Washington vẫn nhập khẩu hơn 3 tỷ USD hàng hóa Nga, chủ yếu phân bón, palladium, uranium và plutonium. Đây là những mặt hàng có vai trò không thể thay thế ngay trong nông nghiệp, công nghiệp ô-tô và năng lượng hạt nhân.
Châu Âu cũng vẫn chưa thoát khỏi “cái bóng” năng lượng Nga. Năm 2024, bất chấp các lệnh cấm vận dầu thô và sản phẩm tinh chế, EU vẫn nhập khẩu 41,9 tỷ USD hàng hóa từ Moscow. Khí đốt hóa lỏng và phân bón Nga tiếp tục duy trì mức nhập khẩu ổn định, bởi đây là những yếu tố trực tiếp gắn liền với an ninh năng lượng và lương thực.
Tỷ trọng khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) của Nga trong tổng nhập khẩu của EU đã giảm từ 22% xuống 19% trong giai đoạn 2021 - 2025, song sự phụ thuộc chiến lược này vẫn còn hiện hữu và khó có thể xóa bỏ ngay.
Thực tế đó cho thấy phương Tây khó thể “cai” hàng hóa Nga ngay lập tức. Các lệnh trừng phạt chỉ phát huy tác dụng một phần, chứ không đủ để triệt tiêu dòng chảy thương mại trong những lĩnh vực cốt lõi.
Mâu thuẫn về chính sách
Việc Mỹ và EU vẫn duy trì giao dịch đáng kể với Nga phản ánh mâu thuẫn trong chính sách. Một mặt, phương Tây muốn cắt nguồn thu của Moscow; mặt khác, họ vẫn phải nhập khẩu những hàng hóa chiến lược để bảo đảm lợi ích nội tại.
Tình trạng “tiêu chuẩn kép” này khiến nỗ lực cô lập Nga mất đi sức nặng, đồng thời đặt ra câu hỏi về tính nhất quán trong thông điệp của phương Tây.
Không chỉ vậy, sự hiện diện của nhiều doanh nghiệp phương Tây tại Nga cũng khiến tác động kinh tế - xã hội từ trừng phạt bị suy giảm. Theo danh sách do Trường Quản lý Yale (Mỹ) và Viện Kinh tế Kyiv (Ukraine) tổng hợp, một số tập đoàn Mỹ nằm trong nhóm 100 doanh nghiệp lớn nhất vẫn hoạt động ở Nga.
Tại châu Âu, hàng chục doanh nghiệp, từ thương hiệu tiêu dùng, bán lẻ đến phần mềm cũng chưa rút lui. Nguồn thuế các công ty này đóng góp cho ngân sách Nga không lớn, song các chuyên gia nhận định sự hiện diện này giúp duy trì một phần đời sống bình thường cho người dân Nga.
Có thể thấy các cường quốc phương Tây đang đối mặt với sự đánh đổi khó khăn: tiếp tục trừng phạt Nga hay bảo vệ sự ổn định của chuỗi cung ứng và nền kinh tế của chính họ.
Trung Quốc, Ấn Độ trở thành khách hàng năng lượng lớn của Nga
Trái ngược với sự sụt giảm thương mại Nga - Mỹ và EU, Ấn Độ và Trung Quốc lại gia tăng mạnh nhập khẩu năng lượng từ Moscow.
Theo Liên hợp quốc, năm 2024, Ấn Độ nhập khẩu 67 tỷ USD hàng hóa Nga, trong đó có 53 tỷ USD dầu mỏ và dầu thô, so với chỉ 8,7 tỷ USD năm 2021. Dữ liệu từ Vortexa cho thấy dầu Nga hiện chiếm tới 36% thị trường dầu của Ấn Độ, cao nhất trong các nguồn cung.
Trong khi đó, năm 2024, Trung Quốc nhập 130 tỷ USD hàng hóa từ Nga, bao gồm 62,6 tỷ USD dầu mỏ và dầu thô.
Động thái của Ấn Độ và Trung Quốc đã trở thành trụ cột quan trọng giúp duy trì nguồn thu ngoại tệ cho Moscow trong bối cảnh phương Tây áp đặt nhiều vòng trừng phạt kinh tế.
