Nâng cao chất lượng sống cho người dân

Ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng

Con người có thể chịu được cảnh đường tắc vài tiếng, bệnh viện đông đúc vài ngày, nhưng thiếu nước sạch, hoặc nước yếu, nước nhiễm mặn dù chỉ vài giờ cũng khiến việc sinh hoạt lập tức bị đảo lộn. Điều này không mới, nhưng mỗi năm, câu chuyện xâm nhập mặn, nguồn nước ngầm giảm mạnh khiến vấn đề an ninh nguồn nước ngày càng nóng và đặt ra yêu cầu không thể chậm trễ trong bảo đảm nước sạch bền vững cho đô thị.

Tại nhiều khu dân cư nội đô, người dân vẫn nhắc lại đợt mặn xâm nhập Nhà máy nước Cầu Đỏ năm 2019, khi hàng nghìn hộ dân phải sống trong cảnh nước yếu, đục, đi xin từng can nước sạch về dùng. Năm 2025, dù tình hình khả quan hơn, nhưng mỗi đợt thủy triều lên hay nắng nóng kéo dài đều khiến nhiều gia đình lo lắng.

Ông Nguyễn Văn Thịnh, tổ 80, phường Sơn Trà chia sẻ, mỗi khi nghe dự báo mặn lên cửa sông Cẩm Lệ, cả xóm tự động tích trữ vài xô nước 200 lít bởi không ai muốn quay lại cảnh thiếu nước sinh hoạt dù chỉ một đêm. “Năm 2019, gia đình tôi tận dụng toàn bộ xô, chậu, nồi để hứng nước vào ban đêm nhưng vẫn thiếu khiến việc sinh hoạt khá chật vật”, ông Thịnh nhớ lại.

Thực tế đầu năm 2025, nguy cơ mặn tăng đột biến đã buộc đơn vị cấp nước phải nhiều lần điều chỉnh vận hành. Nhiều khu dân cư nội đô từng ghi nhận tình trạng nước chảy yếu vào giờ cao điểm.

Trong khi đó, theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Trương Xuân Tý, sau hợp nhất, tỷ lệ hộ dân nông thôn sử dụng nước sạch đạt quy chuẩn của Bộ Y tế khoảng hơn 60%. Để nâng cao chất lượng sống cho người dân, trong 5 năm tới, thành phố quyết tâm nâng tỷ lệ này lên 80%.

Liên quan vấn đề này, nhiều chuyên gia cho rằng nguồn nước sạch đang trở thành thước đo mới trong việc nâng cao chất lượng đời sống người dân. Ở nơi nào người dân mở vòi có nước mạnh, trong, không mặn, không mùi lạ, nơi ấy chất lượng sống được bảo đảm.

Bác sĩ CKI. Nguyễn Xuân Hiến, Giám đốc Trung tâm Y tế khu vực Điện Bàn cho biết, ngoài yếu tố tiện nghi, chất lượng nước sinh hoạt ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng.

Ông phân tích, nước nhiễm mặn hoặc nhiễm phèn kéo dài có thể gây kích ứng da, ảnh hưởng hệ tiêu hóa, đặc biệt với trẻ em, người cao tuổi. Khi nguồn nước không ổn định, nhiều gia đình phải sử dụng nước dự trữ, nước đun lại nhiều lần, tiềm ẩn nguy cơ bệnh tật.

Trong các khu dân cư mới, nơi lượng dân số tăng nhanh nhưng hạ tầng chưa đồng bộ, việc nước yếu vào giờ cao điểm xảy ra thường xuyên hơn.

Chị Lê Hoàng Mai, chủ một quán ăn trên đường Hoàng Diệu cho biết, mỗi khi nước yếu, chị buộc phải tạm ngưng phục vụ vì không thể rửa chén, nấu nướng đúng giờ. “Giờ cao điểm, khách đến đông mà nước chỉ chảy nhỏ giọt thì xem như một buổi bán bị ảnh hưởng. Kinh doanh nhỏ như chúng tôi chỉ mong nước mạnh và đều, vậy là đủ”, chị Mai nói.

Tiêu chí xây dựng nông thôn mới

Theo Bộ tiêu chí quốc gia giai đoạn 2021-2025, xã đạt chuẩn nông thôn mới phải có ít nhất 65% hộ dân sử dụng nước sạch theo quy chuẩn; xã nông thôn mới nâng cao yêu cầu tỷ lệ này đạt từ 80%. Đây là tiêu chí mang tính nền tảng, tác động trực tiếp đến sức khỏe, sinh kế và phát triển bền vững của cộng đồng.

Tại các xã đang được đầu tư để đạt chuẩn nông thôn mới, nông thôn mới nâng cao, chính quyền địa phương cho biết tiêu chí nước sạch chính là trở ngại lớn khó khắc phục nhanh.

Ông Hồ Quang Minh, Bí thư Đảng ủy xã Sông Vàng chia sẻ, trong mục tiêu xây dựng nông thôn mới nâng cao, địa phương tập trung phát triển hệ thống giao thông nông thôn, thiết chế văn hóa, bảo đảm nguồn nước sinh hoạt, an sinh xã hội... Tuy nhiên, trên cơ sở sáp nhập xã Ba và xã Tư (huyện Đông Giang cũ), diện tích tự nhiên xã Sông Vàng khá rộng (183,63km2) khiến việc đầu tư đường ống cấp nước gặp nhiều khó khăn do địa hình đồi dốc chia cắt, dân cư phân tán.

Tại phường Hải Vân, câu chuyện thiếu nước sinh hoạt vào mùa khô cũng được nhắc đến nhiều trong các buổi tiếp xúc cử tri. Ông Lê Văn Dũng, người dân thôn Tà Lang chia sẻ, giếng khoan tại đây có độ cứng cao, nhiều giếng bị nhiễm phèn, mùa khô thường cạn nước. “Nước máy có khi yếu, nhưng dù yếu còn hơn phải dùng nước giếng. Mỗi lần thiếu nước, từ chuyện nấu ăn tới chăm bò, chăm vườn đều khó. Dùng nước không bảo đảm lâu ngày khiến chúng tôi lo lắng sức khỏe bị ảnh hưởng”, ông Dũng băn khoăn.

Từ câu chuyện ở từng hộ gia đình, có thể thấy an ninh nguồn nước đang trở thành yếu tố quyết định chất lượng sống và khả năng chống chịu của cộng đồng trước biến đổi khí hậu.

Với mục tiêu hướng đến đô thị thông minh, phát triển xanh, bền vững, tăng tỷ lệ hộ dân dùng nước sạch trở thành mục tiêu dài hạn của Đà Nẵng trong tương lai. Việc đầu tư các nhà máy nước mới tại Đà Nẵng những năm qua cho thấy nỗ lực của chính quyền. Tuy nhiên, việc tăng nguồn cấp chỉ là một phần, bởi quan trọng hơn vẫn là bảo vệ nguồn nước thô, đồng bộ hóa hạ tầng và có kịch bản ứng phó xâm nhập mặn linh hoạt theo thời gian thực.