Ở tuổi 72, ông Barry Cunningham, người đầu tiên chọn xuất bản bộ tiểu thuyết Harry Potter của nhà văn K. Rowling năm 1997, chuẩn bị nghỉ hưu sau 25 năm dẫn dắt NXB Chicken House. Ông nhìn lại hành trình đã biến niềm say mê đọc sách thuở nhỏ của mình thành sự nghiệp góp phần định hình văn học thiếu nhi toàn cầu.
Trong văn phòng làm việc ở Frome, Somerset, miền tây nước Anh, ông Barry Cunningham nhớ lại khoảnh khắc đặc biệt với bản thảo cuốn Harry Potter và hòn đá phù thủy (Harry Potter and the Philosopher’s Stone). “Tôi đọc nó trong một đêm”, ông kể lại với Reuters. Quyết định chi hơn 2.000 bảng Anh (khoảng 3.000 USD vào năm 1994) để ký hợp đồng với bà J.K. Rowling ngày hôm sau không chỉ thay đổi cuộc đời ông, mà còn viết lại lịch sử xuất bản mảng sách thiếu nhi của thế giới.
Thời khắc định mệnh
Theo Reuters, ông Cunningham không lớn lên trong gia đình nhiều sách vở, nhưng ông luôn yêu quý và “ôm chặt” từng cuốn mình có được. Là đứa trẻ hay đau ốm ở London thời hậu chiến, ông tìm thấy sự an ủi trong những câu chuyện và trốn vào thế giới của Becky Sharp trong Vanity Fair (Hội chợ phù hoa) hay Long John Silver trong Treasure Island (Đảo giấu vàng).
Một kỷ niệm khó quên là lúc đi học, ông từng nhận giải “nỗ lực” dành cho học sinh không đoạt giải nào nhưng đã học chăm chỉ. Phần thưởng là phiếu mua sách, và ông chọn cuốn The Hobbit (Anh chàng Hobbit). “Tôi yêu thích nó vô cùng. Chắc tôi đã đọc đến 25 lần”, ông nhớ lại. Với ông, cuốn sách cuốn hút ông bởi thế giới kỳ ảo, giàu tưởng tượng và vô cùng hài hước. Ông cho rằng sự hài hước luôn là yếu tố quan trọng của văn học thiếu nhi.
Sau khi tốt nghiệp ngành tiếng Anh tại Đại học Cambridge, ông vào làm việc tại NXB Penguin Books năm 1977. Trên cương vị Giám đốc Marketing của Puffin, mảng sách thiếu nhi của Penguin, ông làm việc với nhiều tên tuổi lớn như Roald Dahl, Spike Milligan và phụ trách tái ra mắt loạt sách của Beatrix Potter. Năm 1994, NXB Bloomsbury tại London mời ông xây dựng bộ phận sách thiếu nhi đầu tiên của họ.
Trong thời gian đó, bản thảo cuốn Harry Potter and the Philosopher’s Stone xuất hiện trên bàn làm việc của ông. “Nó không còn nguyên vẹn, rõ ràng đã được chuyền tay qua nhiều người. Tôi không phải người đầu tiên đọc và cũng không biết mình là cơ hội cuối cùng của bà J.K. Rowling”, ông kể với Reuters.
Điều khiến ông bị thuyết phục không chỉ là phần mở đầu gợi nhớ phong cách của văn hào Anh Roald Dahl, mà còn là sức mạnh của tình bạn và hành trình Harry học cách đứng lên vì bản thân và người khác. “Điều đó thật mạnh mẽ”, ông nói. Dù bản thảo dài và tiêu đề lạ, ông đã không hề do dự mà gửi lời mời ký hợp đồng với tác giả ngay ngày hôm sau.
Di sản Chicken House
Theo Reuters, Harry Potter đã thay đổi sâu sắc cuộc đời ông Cunningham. “Nó mang lại cho tôi sự tự do để thành lập Chicken House, một nhà xuất bản dành hoàn toàn cho sách thiếu nhi”, ông chia sẻ. Năm 2000, ông rời NXB Bloomsbury khi đang ở đỉnh cao sự nghiệp để lập công ty riêng này cùng bà Rachel Hickman và bà Elinor Bagenal.
Thông tin trên trang Scholastic cho biết trong 25 năm hoạt động, Chicken House đã trở thành nơi nuôi dưỡng nhiều tác giả quốc tế như Cornelia Funke, Kiran Millwood Hargrave, Maz Evans, Kevin Brooks, Jasbinder Bilan, Lucy Strange hay M.G. Leonard, cùng loạt truyện Maze Runner (Giải mã mê cung) bán hàng triệu bản. NXB nhỏ nhưng độc lập đó đã đạt nhiều giải thưởng, tiêu thụ hàng triệu cuốn sách và cũng là nơi tiên phong phát hiện ra những cây bút mới qua các sáng kiến như Cuộc thi Văn học Thiếu nhi The Times/Chicken House và Open Coop.
Triết lý của ông Cunningham rất rõ ràng. “Tôi không nghĩ nhiệm vụ của tôi là bảo tác giả phải viết gì, mà là chỉ ra điều gì chưa ổn”, ông nói. Cách ông biên tập là đặt những câu hỏi như: “Anh có chắc đây là điều mình muốn nói không?” hoặc “Anh có chắc đang kể từ đúng góc nhìn không?”.
Ông nhấn mạnh vai trò đặc biệt của văn học thiếu nhi. “Chúng tôi là phương tiện truyền thông có trách nhiệm cuối cùng, là những người luôn nghiêm túc với trẻ em”, ông khẳng định với Reuters. Theo ông, sách thiếu nhi đem lại hy vọng và giúp trẻ hiểu rằng các em vẫn có thể là chính mình dù trong hoàn cảnh khó khăn. Về tương lai của ngành, ông tỏ ra lạc quan khi nhận định: “Tôi tin rằng văn học thiếu nhi có tương lai tươi sáng”. Thách thức lớn nhất là theo kịp trẻ em, hiểu các mối quan tâm và cảm xúc của các em trong một thế giới phức tạp.
.jpg "Hàng triệu người Mỹ sống “giật gấu vá vai”")
