Nhiều địa phương đã hoàn thành xã nông thôn mới, nông thôn mới nâng cao nhưng chất lượng tiêu chí vẫn chưa đạt yêu cầu và việc duy trì, giữ chuẩn còn bấp bênh.
Chưa như mong đợi
Chủ tịch UBND xã Tam Xuân Nguyễn Chí Dân cho biết, giai đoạn 2020 - 2025, xã Tam Xuân có 10 thôn đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu. Các thôn còn lại gồm Bích Ngô, Thạch Kiều, Vĩnh An Bắc, Phú Khê, Phú Bình đang được tập trung xây dựng, phấn đấu hoàn thành trong giai đoạn 2025 - 2030.
Ông Nguyễn Chí Dân nhìn nhận, quy mô kinh tế của địa phương còn nhỏ, chuyển dịch cơ cấu chậm và nhất là hạ tầng một số khu vực chưa đồng bộ.
“Việc thu hút đầu tư phát triển nông nghiệp, thúc đẩy các mô hình chuyên canh quy mô lớn chưa có bước đột phá. Nhiều tuyến giao thông xuống cấp nhưng chưa được nâng cấp do thiếu vốn và vướng giải phóng mặt bằng. Bộ mặt nông thôn mới chưa có sự thay đổi rõ nét khi cơ sở vật chất, trang thiết bị y tế còn thiếu, thiết chế văn hóa, thể thao chưa phát huy hiệu quả”, ông Dân nói.
Tại xã Chiên Đàn, trong 5 năm qua Nhà nước đã đầu tư hơn 100 tỷ đồng xây dựng nông thôn mới, nông thôn mới nâng cao và kiểu mẫu. Nhờ đó, các xã cũ là Tam Thái đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao, Tam Đàn, Tam Vinh đạt chuẩn nông thôn mới và thị trấn Phú Thịnh đạt đô thị loại 4. Thu ngân sách địa phương tăng hơn 15%/năm, thu nhập bình quân năm 2025 ước đạt 65 triệu đồng/người.
Tuy nhiên, việc duy trì và nâng cao chất lượng các tiêu chí còn khó khăn, tiến độ chậm, một số tiêu chí chưa bền vững. Việc huy động sự tham gia, phát huy nội lực trong nhân dân chưa đạt như mong muốn.
“Nông nghiệp chưa là thế mạnh khi vùng sản xuất tập trung, ứng dụng công nghệ sạch còn hạn chế, một vài HTX, tổ hợp tác hoạt động kém hiệu quả. Ngoài ra, tình hình an ninh, trật tự còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ, có chiều hướng phức tạp, nhất là an ninh nông thôn”, ông Lê Văn Ninh - Chủ tịch UBND xã Chiên Đàn đánh giá.
Xây dựng nông thôn mới theo chiều sâu
Giai đoạn 2025 - 2030, Chiên Đàn tiếp tục triển khai đề án xây dựng xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao, hướng đến kiểu mẫu năm 2030. Địa phương đặt mục tiêu 100% thôn đạt chuẩn kiểu mẫu, hơn 35% thôn đạt chuẩn thông minh. Trọng tâm là phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập, huy động tối đa nguồn lực xã hội hóa. Đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân tham gia xây dựng nông thôn mới nâng cao, gắn với bảo vệ môi trường, cảnh quan sáng - xanh - sạch - đẹp. Và tỷ lệ hài lòng của người dân phấn đấu đạt từ 95% trở lên.
Ông Lê Văn Ninh thông tin, về kinh tế, xã ưu tiên quy hoạch 100ha vùng sản xuất tập trung, cánh đồng mẫu lớn sản xuất lúa hàng hóa.
“Củng cố, thành lập mới các tổ hợp tác, HTX để hình thành chuỗi sản xuất có giá trị như dưa, rau sạch, ớt… Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” được triển khai gắn với liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm. Thời gian đến, phải đổi mới hình thức tổ chức sản xuất phù hợp điều kiện nông thôn, phát triển các ngành nghề hiện có để thay đổi bức tranh kinh tế”, ông Ninh cho biết.
Ở Tam Xuân, theo ông Nguyễn Chí Dân, nhiệm vụ trọng tâm là rà soát, đánh giá tiêu chí nông thôn mới nâng cao, thôn kiểu mẫu. Từ đó ưu tiên cho các vấn đề giảm nghèo bền vững, cải thiện thu nhập, hỗ trợ người nghèo tiếp cận dịch vụ cơ bản. Đồng thời đẩy mạnh đào tạo nghề, giải quyết việc làm, hỗ trợ sinh kế để phấn đấu đến năm 2030 không còn hộ nghèo, trừ hộ nghèo bảo trợ xã hội.
Ông Nguyễn Hoàng Linh - Trưởng thôn Hà Lộc (Tam Xuân) cho biết, phong trào thi đua xây dựng nông thôn mới nâng cao, nông thôn mới kiểu mẫu đã góp phần phát triển kinh tế nông thôn. Đặc biệt, người dân đã ý thức vai trò chủ thể của mình, xác định xây dựng nông thôn mới là làm vì mình, làm cho mình.
“Thôn Hà Lộc sẽ tập trung xây dựng cơ sở dữ liệu hộ nghèo chính xác, minh bạch để quản lý, theo dõi và hỗ trợ hiệu quả. Thiết nghĩ các cấp cần quan tâm hỗ trợ về các chính sách đào tạo nghề, tạo việc làm tại chỗ để cư dân nông thôn ổn định tại quê nhà”, ông Linh kiến nghị.
Ngoài ra, xã Tam Xuân cần huy động, lồng ghép và sử dụng hiệu quả các nguồn lực từ ngân sách Nhà nước, các chương trình mục tiêu quốc gia và xã hội hóa để đầu tư phát triển đồng bộ hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội và các thiết chế trên địa bàn xã.
Đối với Tiên Phước, địa phương duy trì nâng chuẩn xã nông thôn mới, phấn đấu đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao vào năm 2030, nông thôn mới hiện đại vào năm 2035.
“Thu nhập bình quân đầu người trên địa bàn đến năm 2030 là 65 triệu đồng/năm, tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều đến năm 2030 dưới 2,2% là các chỉ tiêu phải đạt để chất lượng đời sống nhân dân thật sự thay đổi.
Vì vậy, chúng tôi tiếp tục phát triển mạnh các tổ hợp tác, HTX, doanh nghiệp vừa và nhỏ. Nâng cao chất lượng sản phẩm OCOP và phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm.
Phấn đấu tổng giá trị kinh tế nông - lâm nghiệp tăng 10%/năm, tổng sản lượng lương thực có hạt 5.000 tấn/năm. Đặc biệt, chương trình phát triển kinh tế vườn, kinh tế trang trại là nhiệm vụ cốt yếu trong kinh tế” - Chủ tịch UBND xã Tiên Phước Nguyễn Hùng Anh nói.
