ĐNCT - Việc thu gom, phục chế và tái sử dụng đồ cũ giúp người mua tiết kiệm 50-70% chi phí, đồng thời giải tỏa áp lực rác cồng kềnh cho thành phố.

Tại phường Sơn Trà, anh Trần Đại Nghĩa (44 tuổi), chủ cơ sở kinh doanh Thế giới đồ cũ, tiếp nhận hàng chục chuyến hàng thanh lý từ nhà hàng, quán ăn, văn phòng và các hộ dân mỗi ngày.
Ý tưởng kinh doanh xuất phát từ chuyến đi xuất khẩu lao động sang Hàn Quốc của anh Nghĩa sau khi hoàn thành nghĩa vụ quân sự. Những ngày cuối tuần ở xứ người, anh thường đến các khu chợ đồ cũ tìm mua vật dụng sinh hoạt giá rẻ nhưng chất lượng còn tốt. Năm 2011, nhận thấy tiềm năng kéo dài vòng đời sản phẩm, anh về nước và mở cơ sở kinh doanh đồ cũ đầu tiên tại Đà Nẵng.
Tại địa chỉ Thế giới đồ cũ ở 349 Hồ Hán Thương, các mặt hàng còn chất lượng trên 80% thường được bán ra với giá bằng 50-55% so với sản phẩm mới. Đơn cử, một chiếc ghế văn phòng mới có giá 500.000-600.000 đồng, khi mua qua cửa hàng đồ cũ còn 300.000-350.000 đồng. Những mặt hàng tồn kho nhiều hoặc hình thức thấp hơn chỉ còn khoảng 20-35% giá trị ban đầu, thậm chí xả kho chỉ còn 50.000-60.000 đồng mà vẫn bảo đảm đầy đủ công năng.
Trong khi đó, tại phường Hội An Tây, chị Huỳnh Thị Thủy (44 tuổi), chủ cơ sở nội thất gỗ Trạng Nguyên, tập trung phục chế các dòng bàn ghế gỗ xưa như salon thùng, bàn chữ U, bàn chữ H, bàn ghế song tiện. Xưởng sản xuất đặt tại số 445 đường Nguyễn Tất Thành và khu trưng bày đặt tại số 244 đường Nguyễn Tất Thành, phục vụ chính cho các quán cà phê, homestay và khách sưu tầm.
Theo chị Thủy, một bộ bàn ghế song tiện nếu cắt gỗ mới đóng toàn bộ tốn khoảng 7 triệu đồng. Trong khi đó, việc mua lại khung gỗ cũ về gia cố chỉ tốn khoảng 4 triệu đồng. “Thợ xưa đóng đồ bằng phương pháp ghép mộng thủ công rất bền chắc. Khi phục chế, chúng tôi chỉ ráp lại các khớp mộng cũ, không cưa xẻ nhiều hay dùng thêm vật tư, hóa chất mới, vừa giữ nét văn hóa vừa hạn chế độc hại và rác thải”, chị Thủy nói.
Tại cơ sở của chị Thủy, các sản phẩm bán chạy chủ yếu là đồ gỗ cũ được phục chế như bàn ghế chữ U, chữ H, bàn ghế tiện, salon thùng thời bao cấp, tủ tráp, tủ buffet. Khách mua chuộng mẫu xưa nguyên bản chiếm 60-70%, còn lại 30-40% đặt đóng theo kiểu dáng hiện đại nhưng bắt buộc dùng chất liệu gỗ cũ.
Mỗi tháng, cơ sở bán ra hơn 100 sản phẩm, doanh thu từ mảng đồ cũ phục chế chiếm khoảng 50% tổng doanh thu của đơn vị. Bên cạnh các sản phẩm bình dân, những món đồ làm từ gỗ quý hiếm như lim, trắc, gõ chạm trổ tinh xảo có giá trị cao hơn nhiều lần.
Chị Thủy cho rằng, việc thu gom đồ gỗ cũ giúp “cứu” nhiều món đồ giá trị khỏi nguy cơ bị người dân vứt bỏ hoặc đem chẻ củi đốt mỗi khi dỡ nhà hay thay đổi phong cách trang trí nội thất, vật dụng. Khách hàng tìm đến đồ xưa vì chất gỗ tốt, kết cấu mộng bền bỉ và vẻ đẹp văn hóa đặc trưng.
“Kinh doanh đồ cũ không đơn thuần là mua đi bán lại kiếm lời mà người bán phải am hiểu nghề mộc, hiểu xuất xứ của từng chiếc rương, bộ salon thùng để giải thích ý nghĩa cho khách. Để người trẻ gắn bó với tiêu dùng bền vững, cần mở các không gian trưng bày thực tế, lập mạng lưới thu gom tận gốc và đẩy mạnh truyền thông câu chuyện lịch sử của từng món đồ”, chị Thủy nói.

Bên cạnh lợi ích kinh tế và môi trường, nghề kinh doanh đồ cũ đối mặt với nhiều rủi ro lớn. Do phải thu mua trọn gói khi các đơn vị sang nhượng hoặc đóng cửa, lượng hàng nhập vào rất lớn, dẫn đến nguy cơ ứ đọng và tồn kho kéo dài. Nhiều món hàng buộc phải bán hòa vốn hoặc bán lỗ để giải phóng mặt bằng.
Càng kinh doanh lâu năm, lượng hàng tồn càng nhiều, đòi hỏi kho bãi phải liên tục mở rộng trong bối cảnh giá thuê đất tăng cao. Để giải quyết áp lực quá tải, cơ sở của anh Nghĩa chuẩn bị dời về mặt bằng mới rộng 6.000m2 tại đường Phạm Văn Xảo, gom các kho nhỏ lẻ về một đầu mối. Thị trường cũng có tính chu kỳ rõ rệt: sức mua tăng mạnh vào đầu năm khi các cơ sở kinh doanh mở mới và chững lại rõ rệt vào mùa mưa bão cuối năm.
Tính riêng khu vực thành phố Đà Nẵng (cũ) hiện có gần 200 người tham gia mua bán đồ cũ, bao gồm cả hoạt động công khai và không công khai. Sự gia tăng này giúp người tiêu dùng có thêm nhiều lựa chọn và hưởng lợi về giá, nhưng cũng tạo ra sự cạnh tranh gay gắt. Nguy cơ lớn nhất trên thị trường là tình trạng chạy theo lợi nhuận trước mắt, lướt sóng, quảng cáo quá đà nhưng bán hàng sai chất lượng hoặc bỏ rơi khách sau khi giao dịch.
Để tồn tại bền vững, anh Nghĩa cho rằng các cơ sở xác định phải bán hàng đúng thực tế thay vì quảng cáo quá đà. Tại cơ sở kinh doanh của mình, anh đang duy trì hơn 20 lao động làm việc ở các khâu thẩm định, gia cố mộc, bọc da đệm, sơn phủ PU, kiểm tra bo mạch điện tử.... trước khi niêm yết giá bán công khai ở cửa hàng hay trên website và các nền tảng khác.
Dù bán hàng đã qua sử dụng, anh Nghĩa đưa ra chính sách bảo hành để người mua yên tâm. Với các thiết bị điện máy, điện lạnh cũ, cửa hàng áp dụng chính sách bảo hành từ 3 đến 6 tháng. Khi gần hết hạn bảo hành, nhân viên kỹ thuật vẫn đến tận nơi vệ sinh, kiểm tra tủ đông, tủ mát và tặng thêm một tháng bảo hành. Người tiêu dùng mua được đúng hàng chất lượng với giá tốt, nhận được chính sách bảo hành đúng cam kết, họ sẽ truyền tai nhau và giúp việc kinh doanh đồ cũ có khách hàng ổn định.
Theo anh Nghĩa, việc tái sử dụng đồ cũ nhiều khi còn giúp người tiêu dùng lựa chọn được những vật dụng ưng ý, độc bản, giúp giảm lượng rác thải lớn đưa ra các bãi chôn lấp mỗi ngày. Thay vì vứt bỏ khi dọn nhà khiến công nhân môi trường vất vả thu gom lượng rác thải cồng kềnh, nhiều vật dụng chỉ cần sửa chữa nhỏ là có thể tiếp tục sử dụng bình thường.
“Một chiếc quạt hỏng mối hàn bên trong mô tơ hay chiếc ghế sofa trầy rách da chỉ cần bọc lại khung sườn là thành sản phẩm tốt cho người khác dùng. Kéo dài vòng đời vật dụng không chỉ tiết kiệm chi phí mà chính là cách bảo vệ môi trường, giảm quá tải bãi rác. Đó cũng là cách mỗi người dân góp phần thiết thực sống xanh”, anh Trần Đại Nghĩa nói.