Cùng với mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số từ năm 2026 trở đi của đất nước, thành phố Đà Nẵng phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng GRDP 2 con số từ năm 2025. Mức tăng trưởng này sẽ tạo áp lực lớn lên môi trường, đòi hỏi Đà Nẵng cần có giải pháp hiệu quả hướng đến phát triển bền vững, tăng trưởng xanh, trở thành đô thị sinh thái.
Bảo đảm sức chịu tải của môi trường
Sức ép, áp lực của tăng trưởng GRDP 2 con số của thành phố Đà Nẵng lên môi trường đã được một số thành viên Đoàn giám sát của Quốc hội về thực hiện chính sách, pháp luật môi trường đặt ra tại buổi làm việc với thành phố vào ngày 25/7/2025. Đồng thời, khuyến nghị thành phố có sự chuẩn bị cũng như giải pháp để bảo đảm khả năng, sức chịu tải của môi trường, trong đó cần có giải pháp đột phá giúp thành phố phát triển bền vững.
PGS-TS. Trần Văn Quang, giảng viên Khoa Môi trường, Trường Đại học Bách khoa - Đại học Đà Nẵng nhìn nhận, với tốc độ tăng trưởng GRDP hiện tại, môi trường của thành phố đã quá tải. Tuy nhiên, thành phố cần phân tích, đánh giá từng thành phần quá tải có khả năng gây ô nhiễm để có giải pháp, phân phối nguồn lực xử lý.
Chẳng hạn, những yếu tố gây áp lực lên môi trường như dân số và các dự án xây dựng, du lịch, bất động sản... sẽ phát sinh, gia tăng rác sinh hoạt, chất thải rắn xây dựng, chất nạo vét. Vấn đề này đòi hỏi thành phố phải có giải pháp xử lý, trong đó có việc tháo gỡ các vướng mắc về tập kết, tái chế, tái sử dụng các loại chất thải, chất nạo vét.
Các khu vực nhận chìm chất nạo vét đã được quy hoạch thì cần được làm rõ, cụ thể hóa và thông tin cho các nhà đầu tư, doanh nghiệp biết, nhất là các nhà đầu tư cảng. Một số dự án xử lý chất thải nguy hại cần sớm được đầu tư.
Thành phố cần quan tâm đầu tư hạ tầng thoát nước, trong đó có hạ tầng thu gom, xử lý nước thải cho đô thị Hội An, nhất là lưu vực từ phố cổ Hội An đến Cửa Đại vì trong tương lai, khu vực này sẽ gia tăng phát triển.
PGS-TS. Trần Văn Quang cũng khuyến nghị thành phố Đà Nẵng mới thay đổi tư duy trong cách tiếp cận giải quyết các vấn đề môi trường. Bên cạnh các dự án điện rác, thành phố cần tiếp cận hướng xử lý rác sinh hoạt tại đô thị trên phạm vi rộng và phân loại rác theo nguồn lớn; kêu gọi đầu tư các nhà máy tái chế, tái sử dụng, xử lý chất thải thực phẩm, bùn thải...
Đà Nẵng cần thay đổi quan điểm về kêu gọi đầu tư nhà máy làm phân hữu cơ (compost) từ công nghệ hiện đại trên diện tích đất chật hẹp ở đô thị sang phương pháp đơn giản trên diện tích đất rộng ở gần các vùng sản xuất nông nghiệp hoặc khu vực cần cải tạo thành đất trồng... để khả thi, sớm có các cơ sở xử lý chất thải hữu cơ, bùn thải, phân bùn bể phốt hiệu quả và giá thành sản phẩm rẻ.
“Để giải quyết vấn đề thu gom, xử lý nước thải tại các cụm công nghiệp, thành phố cần áp dụng công nghệ và phương thức quản lý phù hợp, quy mô nhỏ vì có một số cụm công nghiệp có trữ lượng nước thải cần được thu gom, xử lý rất ít. Thành phố cũng cần nắm bắt, áp dụng quy định mới về quản lý nước thải sinh hoạt đối với các nhà máy chỉ phát sinh nước thải sinh hoạt từ công nhân, nhất là các nhà máy dệt may, thay vì xem là nước thải công nghiệp như trước đây...
Thành phố cần thay đổi cách tiếp cận và tháo gỡ vướng mắc trong quản lý chất thải, môi trường cho các cụm công nghiệp lẫn các cơ sở sản xuất trong khu dân cư. Đây được xem là yếu tố then chốt để phát triển kinh tế tư nhân, hướng đến sự phát triển đồng đều ở các phường, xã, giúp thành phố tăng trưởng GRDP 2 con số. Thành phố cũng cần quan tâm phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, tái chế”, PGS-TS. Trần Văn Quang đề nghị.
Để bảo đảm khả năng, sức chịu tải của môi trường dưới áp lực của tăng trưởng GRDP 2 con số, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành đề nghị Đà Nẵng xây dựng kịch bản phát thải ô nhiễm môi trường tương ứng với kịch bản tăng trưởng ở từng địa phương, địa bàn để chủ động phương án xử lý, bảo vệ môi trường.
“Với chủ trương của Đảng đưa đất nước bước vào thời kỳ phát triển thịnh vượng với mức tăng trưởng kinh tế 2 con số, Đà Nẵng muốn phát triển ở đâu thì khi có kịch bản phát thải ô nhiễm, sẽ biết được lượng chất thải gia tăng ở đó ra sao để xử lý. Đồng thời, thành phố sẽ chú ý, tập trung các giải pháp giải quyết các “điểm nóng” phát thải ô nhiễm theo kịch bản đã có từ trước. Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ nghiên cứu, có quy định, hướng dẫn các địa phương về việc này để bảo vệ môi trường đáp ứng tăng trưởng kinh tế”, Thứ trưởng Lê Công Thành nói.
Theo Sở Xây dựng, trong quá trình điều chỉnh các quy hoạch cũng như sau khi các quy hoạch được duyệt, sở sẽ xây dựng kế hoạch, lộ trình đầu tư hệ thống thu gom nước thải, xử lý nước thải, ưu tiên các khu vực phát triển mạnh để bảo vệ môi trường.
Giám đốc Sở Xây dựng Nguyễn Hà Nam cho biết, sở đề xuất thành phố ưu tiên nguồn lực để đầu tư trạm xử lý nước thải tập trung cho các đô thị như Đại Lộc, Nam Phước, Hà Lam, Hương An, Đông Phú, Điện Bàn, Khu đô thị mới Điện Nam - Điện Ngọc; trong đó đầu tư sớm hệ thống thu gom nước thải ở khu vực Ái Nghĩa để bảo đảm vệ sinh, chất lượng nguồn nước sinh hoạt và sản xuất của trung tâm thành phố.
Xây dựng đô thị sinh thái
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, bảo vệ môi trường luôn được thành phố Đà Nẵng xem là nền tảng xây dựng đô thị sinh thái, hướng đến phát triển bền vững. Để thực hiện mục tiêu nói trên, nhiều năm qua, Đà Nẵng định hướng phát triển kinh tế xanh, không vì tăng trưởng nóng mà đánh đổi môi trường.
Trong 17 năm qua, Đà Nẵng kiên trì thực hiện các mục tiêu lớn của Đề án “Xây dựng Đà Nẵng - Thành phố môi trường” và đã tạo bước đột phá quan trọng trong công cuộc bảo vệ môi trường, phát triển bền vững. Hiện nay, thành phố đang thực hiện đề án này trong giai đoạn 2021 - 2030 có mục tiêu hướng đến đô thị sinh thái.
Thành phố sẽ thu hút đầu tư, phát triển doanh nghiệp theo định hướng kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn; xây dựng các chính sách khuyến khích doanh nghiệp ứng dụng công nghệ sản xuất sạch, giảm phát thải carbon và sử dụng tiết kiệm, hiệu quả về năng lượng, tài nguyên; sử dụng các nguyên liệu, nhiên liệu và vật liệu thân thiện với môi trường.
Thành phố xúc tiến các dự án đầu tư có tính thích ứng với biến đổi khí hậu, chuyển đổi xanh; triển khai các hoạt động thúc đẩy về xanh hóa tiêu dùng, mua sắm xanh, đầu tư công xanh và các chiến dịch tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức của doanh nghiệp, người tiêu dùng về tầm quan trọng của các tiêu chuẩn, nhãn sinh thái, chứng nhận môi trường.
Thành phố cũng thúc đẩy, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận với các nguồn vốn tín dụng xanh đối với các ngành sản xuất và tiêu dùng ít phát thải carbon, phát triển thị trường carbon, trong đó có nội dung trao đổi tín chỉ carbon rừng...
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Phạm Nam Sơn nhìn nhận, đối với thành phố Đà Nẵng mới, xu hướng đô thị hóa được dự báo diễn ra nhanh hơn, giữ vai trò động lực quan trọng của tăng trưởng. Các yếu tố đóng góp vào xu hướng này là dân số, kết cấu hạ tầng đồng bộ, nhất là hạ tầng giao thông vận tải, hạ tầng đô thị và hạ tầng số sẽ tiếp tục tăng cao.
Thành phố đã đề ra các giải pháp đối với công tác bảo vệ môi trường trong thời gian đến là tiếp tục duy trì, giữ vững và nâng cao các mục tiêu của Đề án “Xây dựng Đà Nẵng - Thành phố môi trường” giai đoạn 2021 - 2030 được điều chỉnh để phù hợp với thành phố Đà Nẵng mới sau sáp nhập nhằm xây dựng nền tảng về cơ sở hạ tầng, chính sách và các điều kiện cần thiết để phát triển bền vững theo hướng tăng trưởng xanh, đô thị sinh thái.
------------------
Bài cuối: Tầm nhìn dài hạn cho tương lai
