Tên gọi tự hào

Qua những tên gọi, ký ức về chí sĩ Huỳnh Thúc Kháng vẫn âm thầm được giữ lại giữa nhịp sống hôm nay.

Dưới mái trường 50 năm tuổi

Mỗi sáng đến Trường THPT Huỳnh Thúc Kháng, thầy Nguyễn Phúc Hậu, Phó Bí thư Đoàn trường, bước qua cánh cổng của thời học trò. Anh học tại đây từ năm 2003 đến 2006, sau đó theo ngành Lịch sử tại Trường Đại học Quy Nhơn. Năm 2016, anh trở về trường công tác, đứng lớp dưới mái trường cũ.

Những năm học chuyên ngành Lịch sử giúp anh Hậu hiểu rõ hơn cuộc đời và dấu ấn của vị chí sĩ quê Tiên Phước. Khi trở về đứng lớp, cái tên ấy gắn thêm trách nhiệm nghề nghiệp.

"Từng là cựu học sinh và nay là giáo viên tại Trường THPT Huỳnh Thúc Kháng, tôi luôn mang trong mình niềm tự hào cùng lòng biết ơn sâu sắc. Chính mái trường này đã chắp cánh tri thức, tạo nền tảng để tôi có thể trở về cống hiến. Với tôi, được tiếp tục làm việc nơi mình từng học là một điều rất đặc biệt", thầy Hậu chia sẻ.

Và để cụ thể niềm tự hào đó, thầy Hậu bồi dưỡng học sinh giỏi, hướng dẫn nghiên cứu khoa học, hoạt động Đoàn. Năm học 2024 - 2025, học sinh do thầy bồi dưỡng môn Lịch sử đạt 4 giải cấp tỉnh. Đề tài "Thiết bị khóa van khí gas thông minh" đoạt giải Nhất cấp tỉnh, giải Nhì cấp quốc gia. Năm học 2025 - 2026, dự án về hệ thống AI phòng tránh đuối nước đoạt giải Nhất và giải Đặc biệt cấp thành phố.

Trường THPT Huỳnh Thúc Kháng được thành lập năm 1977. Trước sáp nhập, trường có hơn 1.000 học sinh, được kiểm định chất lượng giáo dục mức 2, công nhận trường chuẩn quốc gia mức độ 1 vào tháng 9/2024. Năm học 2026-2027, trường sáp nhập với Trường THPT Phan Châu Trinh - Tiên Phước, quy mô hơn 2.400 học sinh, 58 lớp. Trong tuần sinh hoạt đầu năm, học sinh khối 10 được tìm hiểu lịch sử nhà trường gắn với tên cụ Huỳnh.

Theo thầy Lưu Hoài Nam, Hiệu trưởng nhà trường, truyền thống không phải là thứ chỉ để tự hào về quá khứ. Truyền thống cần đi vào đời sống học đường, phải trở thành động lực để thế hệ hôm nay sống tốt hơn, học tập tốt hơn và có trách nhiệm hơn.

Năm học 2025-2026, hai đơn vị trước sáp nhập có 710 học sinh tốt nghiệp, tỷ lệ tốt nghiệp THPT đạt hơn 97%, 84 học sinh đoạt giải học sinh giỏi cấp thành phố. Tên trường Huỳnh Thúc Kháng lưu lại trong hồ sơ học sinh, trong ký ức của những người từng học nơi đây rồi trở về. Với một ngôi trường đang bước sang chặng mới, những con số của hiện tại tiếp tục nối vào câu chuyện truyền thống được vun đắp lâu nay.

Tên phố trong nhịp sống

Trục Huỳnh Thúc Kháng ở phường Tam Kỳ là một tuyến phố lâu đời. Con đường được khơi vạch từ đầu thế kỷ XX, gắn với sự hình thành Ga Tam Kỳ và tuyến đường sắt Bắc - Nam, rồi dần trở thành trục giao thông, buôn bán. Tên đường Huỳnh Thúc Kháng đã được sử dụng từ trước năm 1975 và giữ lại đến nay. Dọc toàn tuyến hiện có hơn 400 hộ dân, phần lớn kinh doanh. Riêng đoạn qua khu dân cư nơi ông Võ Văn Sơn, Trưởng ban Công tác Mặt trận khối phố 2 phụ trách có khoảng 70 hộ.

Theo ông Sơn, điều dễ nhận ra ở khu dân cư này là những mối quan hệ xóm giềng khá bền chặt. Người dân sống lâu năm, biết nhau từ đời ông bà, cha mẹ nên những sinh hoạt chung vẫn có sức gắn kết. Vào dịp lễ, Tết, Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc hay các đợt vận động của địa phương, bà con tham gia đều. Quanh cây đa cũ, những lệ cúng xóm vẫn được duy trì. Công tác khuyến học cũng thành việc quen mỗi năm.

Với tuyến phố có nhiều hộ kinh doanh, nhịp sống hằng ngày mang rõ dáng dấp đô thị. Ban ngày là chuyện mở hàng, giao nhận hàng hóa, đón khách. Đến những dịp chung, các gia đình lại gặp nhau trong sinh hoạt khu dân cư, khuyến học, chăm lo trẻ em. Theo ông Sơn, nhiều gia đình đã ở lâu trên cùng một tuyến đường nên chuyện tuyên truyền, vận động thuận lợi hơn, bởi người dân hiểu nhau và có ý thức với việc chung.

Trong câu chuyện với ông Sơn, ký ức về tên đường hiện ra tự nhiên. Ông nhớ từ trước năm 1975, tuyến phố đã mang tên Huỳnh Thúc Kháng, cùng với những con đường mang tên Phan Châu Trinh, Trần Cao Vân, Phan Đình Phùng vốn quen thuộc ở Tam Kỳ. Với người sống lâu năm, tên những nhà chí sĩ xứ Quảng đi vào trí nhớ từ địa chỉ nhà, những lần chỉ đường, giao tiếp hằng ngày rồi thành một phần ký ức về nơi mình ở. "Người lớn ở đây cơ bản đều biết cụ Huỳnh Thúc Kháng. Tên đường đã có từ lâu nên với dân cư sống lâu năm, đó là cái tên rất quen thuộc", ông Sơn chia sẻ.

Sự quen thuộc ấy bắt đầu từ những việc đời thường. Một hộ kinh doanh ghi địa chỉ trên bảng hiệu, một người khách hỏi đường, một đứa trẻ lớn lên nghe người lớn nhắc tên phố. Có người biết tên đường từ sớm rồi nhiều năm sau mới tìm hiểu kỹ hơn về nhân vật được vinh danh. Tên phố vì vậy có thể gợi mở cho người trẻ câu chuyện lịch sử ngay từ nơi mình đang sống.

Từ một trục phố hình thành sớm quanh Ga Tam Kỳ, đường Huỳnh Thúc Kháng hôm nay vẫn giữ vai trò trong đời sống thương mại. Hơn 400 hộ dân tiếp tục sinh sống, làm ăn trên tuyến. Giữa nhịp đô thị đổi thay, tên đường Huỳnh Thúc Kháng vẫn hiện diện trên biển hiệu, lời chỉ đường và trong ký ức cư dân.