“Liên minh đóng tàu” Mỹ - Nhật - Hàn Chiến lược mới trong chuỗi cung ứng

Theo Asia Times, các đồng minh châu Á của Mỹ đang dịch chuyển chiến lược từ xuất khẩu công nghệ sang đồng kiến tạo năng lực sản xuất. Tâm điểm của sự dịch chuyển này là ngành đóng tàu, lĩnh vực thể hiện rõ mối liên hệ giữa năng lực sản xuất, chi phí vận tải và khả năng kết nối thương mại toàn cầu.

Việc Mỹ “bắt tay” Nhật Bản và Hàn Quốc, các nhà đóng tàu lớn thứ hai và thứ ba thế giới, không chỉ mang ý nghĩa kinh tế, mà còn là bước đi địa chính trị có tính toán nhằm tạo đối trọng với “ngôi vương” của Trung Quốc, quốc gia hiện chiếm hơn một nửa sản lượng đóng tàu toàn cầu.

Các nhà máy đóng tàu của Hàn Quốc, bao gồm Hyundai Heavy Industries và Hanwha Ocean, sở hữu các kỹ thuật sản xuất hàng loạt hiệu quả, cho phép bàn giao nhanh chóng các tàu chiến chất lượng cao, với chuyên môn về đóng tàu mô-đun và thiết kế tàu tiên tiến. Các nhà máy đóng tàu của Nhật Bản như Mitsubishi Heavy Industries, cũng sở hữu chuyên môn đẳng cấp thế giới về kỹ thuật hải quân và tích hợp hệ thống, có thể chế tạo một số tàu khu trục và tàu ngầm tiên tiến nhất thế giới.

Theo CNN, Nhật Bản và Mỹ thỏa thuận thương mại mới, bao gồm khuôn khổ đầu tư chiến lược trị giá 550 tỷ USD, qua đó hướng dòng vốn của Nhật Bản vào các dự án đóng tàu, chất bán dẫn và năng lượng tại Mỹ, đồng thời bảo đảm lợi nhuận ổn định, củng cố quyền tiếp cận dài hạn với chuỗi cung ứng Mỹ vốn bị gián đoạn trước đây.

Không nằm ngoài dòng chảy đó, Hàn Quốc đang theo đuổi con đường tương tự. Trong tổng số 350 tỷ USD cam kết thương mại với Mỹ, khoảng 150 tỷ USD được phân bổ cho chương trình “Làm cho ngành đóng tàu Mỹ vĩ đại trở lại”, sáng kiến hiện đại hóa các xưởng đóng tàu Mỹ bằng vốn đầu tư và công nghệ số đến từ Hàn Quốc. Seoul coi đây là bước đi thiết yếu để đổi lấy ưu đãi thuế quan và củng cố vị thế trong chuỗi giá trị công nghiệp Mỹ.

Đại diện tiêu biểu cho làn sóng này là HD Hyundai, nhà đóng tàu lớn nhất Hàn Quốc khi gần đây công bố hợp tác chiến lược với Huntington Ingalls Industries của Mỹ, bao gồm thiết kế và đồng đóng tàu hỗ trợ hạm đội thế hệ mới cho hải quân Mỹ, đồng thời mở rộng hợp tác sang các loại tàu thương mại và quân sự khác. Theo kế hoạch, hai bên cùng đầu tư vào các cơ sở đóng tàu tại Mỹ.

Trung Quốc hiện chiếm hơn một nửa sản lượng đóng tàu toàn cầu và thống trị thị trường xuất khẩu tàu thương mại cả về số lượng lẫn giá trị, qua đó gia tăng ảnh hưởng đáng kể đến chi phí vận tải biển và nguồn cung tàu, những yếu tố chi phối thương mại thế giới, theo S&P Global.

Trong khi đó, Mỹ hiện chỉ còn vài xưởng đóng tàu quy mô lớn, chi phí cao và thiếu nhân lực kỹ thuật. Do đó, việc mở rộng công suất nhờ vốn và công nghệ từ Nhật Bản và Hàn Quốc giúp giảm chi phí logistics, củng cố năng lực sản xuất nội địa, và quan trọng hơn, tạo nền tảng cho “liên minh sản xuất tin cậy” trong thời đại cạnh tranh chuỗi cung ứng.

Tác động lan tỏa của các chương trình đầu tư này vượt xa phạm vi ba nền kinh tế lớn. Các nước Đông Nam Á đang mở rộng hạ tầng cảng biển để đón đầu năng lực vận tải mới, trong khi Úc củng cố hợp tác hàng hải thông qua các chương trình đóng tàu nội địa, theo Asia Times.

Ở tầm khu vực, mạng lưới sản xuất đầu tư gắn kết Mỹ - Nhật - Hàn và các đối tác Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương có thể trở thành đối trọng ổn định trước biến động thị trường và cạnh tranh địa chính trị.

Việc triển khai thỏa thuận giữa Mỹ và các đồng minh Đông Bắc Á có thể tái định hình cách thức vận hành của dòng vốn, công nghệ và nhân lực trong các mạng lưới sản xuất công nghệ cao của châu Á. Với Tokyo và Seoul, đây cũng là cơ hội chiến lược để chuyển hóa ưu thế công nghệ và tài chính thành ảnh hưởng chính trị lâu dài, gắn kết lợi ích quốc gia với cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu do Mỹ dẫn dắt.